PSM I Sertifikasını Nasıl Kazandım #3: Sınav Süreci, Yapay Zekâ Kullanımı ve Taktikler

Görsel, scrum.org tarafından sağlanan logo, font ve rozet ile Canva’da hazırlanmıştır.

PSM I sınavına hazırlanırken yaşadığım tecrübeler ve kullandığım taktikler üzerine size altın değerinde birkaç öneriyle geldim. Bu yazıda sınavın iç yüzünü ve en etkili hazırlık yöntemlerini paylaşacağım. Haydi başlayalım!

Scrum hakkında yazdığım bu yazı dizisinin üçüncü yazısından merhaba. Yazı dizisindeki diğer yazılara aşağıdan ulaşabilirsin:

• PSM I Sertifikasını Nasıl Kazandım #1: Scrum Nedir?

• PSM I Sertifikasını Nasıl Kazandım #2: Aldığımız Eğitim ve Eğitmenimizin Kitapları

Kavramlara alışkanlık kazanmak için aynı yazının İngilizcesini de okuyabilirsiniz.

PSM I Sınavı Hakkında Genel Bilgiler

Süre: Sınav süresi 60 dakika ve bu, zamanı verimli kullanmanızı gerektiriyor. 80 sorunun her birine yaklaşık 45 saniye ayırmanız gerekiyor. Zaman yönetimi sınavın önemli bir unsuru. Özellikle karmaşık senaryo sorularında hızlı okuyup doğru anlayarak zaman kazanmanız şart.

Geçme Notu: %85 başarı oranı, sınavın zorluğunu gözler önüne seriyor. Siz hesap makinesi açmadan söyleyeyim: Toplam 80 sorudan 68 doğru cevap vermeniz gerekiyor. Bu yüksek baraj, Scrum konusundaki teorik bilginizi ve pratik uygulama yeteneğinizi gerçekten test ediyor ve sertifikayı daha değerli kılıyor.

Zorluk Seviyesi: Soruların bir kısmı Scrum Rehberi’nden doğrudan gelirken bazıları yorum ve analiz gerektiriyor. Bazı yorum soruları yalnızca metni anlamayı değil, aynı zamanda durumu değerlendirme becerisini de ölçüyor. Aşağıdaki örnek sorularda bunu daha ayrıntılı göreceğiz.

Dil ve Anlam:

Sorular İngilizce olsa da açık ve net bir dille hazırlandığından, teknik terimlere hâkim olmanız durumunda temel düzeyde İngilizce bilgisi genelde yeterli oluyor. Eğer İngilizcede Scrum terimlerine aşina değilseniz bizim de ekipçe yaptığımız gibi Scrum Rehberi’nin İngilizce ve Türkçe versiyonlarını karşılaştırarak çalışmak faydalı olabilir. Mutlaka İngilizce hâlini defalarca okumalısınız.

Yapay Zekâ Kullanımı ve PSM I Sınavı

Sınav esnasında yapay zekâ kullanımı sıkça merak edilen bir konu. Bizleri işsiz bırakacağı, hatta dünyayı ele geçireceği söylenen bu lafta yapay zekaların(!) yani şu an piyasada ulaşılabilen basit dil modellerinin son yıllardaki gelişimi, sınavlarda avantaj sağlayabileceği düşüncesini doğuruyor. Ancak durum pek de sanıldığı gibi değil. Eh, sınavları hazırlayanlar da aptal değil. İşte dil modellerinin PSM I’de kullanılmasının sakıncaları:

• Zaman Yönetimi Sorunu: Sınavda her soru için yalnızca 45 saniyeniz var. Soruyu anlamak, dil modeline yüklemek, cevabı almak ve doğruluğunu kontrol etmek için bu süre kesinlikle yeterli değil. Özellikle karmaşık senaryo sorularında bu zaman yönetimi daha da zorlaşıyor.

• Dil Modellerinin Sınırları: Dil modelleri, sorulara genellikle yüzeysel ve genel cevaplar verir. Ancak PSM I gibi derinlemesine bilgi gerektiren bir sınavda dil modellerinin cevapları yeterince doğru ve güvenilir olmayabilir. Örneğin, “Daily Scrum toplantısının amacı nedir?” gibi basit bir soruda doğru cevabı verebilirken “Scrum Master’ın ekip içindeki yetki sınırları nelerdir?” gibi daha karmaşık bir soruda başarısız olabilir. Scrum ekibinin sayısı ile alakalı bir soruya bile yanlış cevap vermişliği var.

• Güncellik Sorunu: Dil modelleri, eğitim aldıkları verilerin tarihine bağlıdır. Güncel Scrum Guide’da yapılan küçük bir değişiklik bile cevabı etkileyebilir. Bu nedenle eski bilgilerle cevap verme riski taşırlar.

• Yanıltıcı Yanıtlar: Dil modelleri bazen soruları anlayamadıkları durumlarda “uydurma” cevaplar verebilir. Bu yanıtlar güvenilir gibi görünse de aslında hatalı olabilir. Özellikle PSM I gibi tuzaklı sınavlarda küçük bir yanlış bile geçme şansınızı etkiler. Mesela deneme sınavlarında da bulunan:

“Bir Scrum Ekibinin tipik büyüklüğü nedir? (En iyi cevabı seçin.)

Şıklar:
A. 9.
B. 10 veya daha az.
C. 7 artı ya da eksi 3.
D. En az 7.”

sorusunun doğru cevabı B, yani “10 veya daha az” iken ChatGPT’nin GPT-4o modeli utanmadan hâlâ C cevabını veriyor:

Yazar tarafından ekran görüntüsü.

• Tekdüze Yanıtlar: Bu tatlış dil modellerinin kullanıcıya verecekleri cevabı değerlendirme yetenekleri çok kısıtlı. Aynı soruya hep aynı yanlış cevabı vermeleriyle ünlüler.

• Alışılmadık Kelimeler Kullanmaları: Muhakeme yetenekleri olmadığı ve verecekleri cevabı değerlendirme yetenekleri çok kısıtlı olduğu için belirli kelimeleri görünce doğru cevabın o olduğunu zannederek sınav tuzaklarına düşebilirler. Bu tip büyük sınavlarda birçok tuzak olduğunu söylemem gerekmiyor herhalde.

Dil modelleri bazen o kadar özgüvenli ama yanlış cevaplar veriyor ki sanki Scrum’ı kendisi yazmış gibi davranıyor!

Neden Çalışmak Daha Etkili?

Sonuç olarak, PSM I sınavını başarıyla geçmek için çalışmak, sınav materyallerini iyi kavramak ve pratik yapmak en doğru yol. İşte dil modelleri yerine çalışmayı seçmeniz için birkaç neden:

1. Gerçek Bilgi: Dil modelleri size bilgi sağlayabilir ancak bu bilgiler her zaman doğru olmayabilir. Kendi öğrendiğiniz bilgilerle sınava girdiğinizde her cevabı kendi bilginize göre değerlendirebilirsiniz.

2. Hız ve Anlayış: Soruları hızlı ve doğru bir şekilde anlamak sınavın en kritik noktasıdır. Bu beceriyi yalnızca bol bol pratik yaparak geliştirebilirsiniz.

3. Kapsamlı Hazırlık: PSM I sınavında yalnızca teorik bilgi değil, aynı zamanda yorumlama ve problem çözme yeteneği de test edilir. Çalışarak bu becerileri geliştirmek sınavda büyük avantaj sağlar.

4. Gerçek Hayatta Kullanılacak Bilgiler: Sınavda öğrendiğiniz kavramlar ve prensipler, yalnızca bir sertifika almak için değil, aynı zamanda iş hayatında etkin bir şekilde kullanmak için de önemlidir. Bu nedenle bu bilgileri derinlemesine anlamak ve uygulamalarını kavramak önemlidir.

Zorlayıcı Noktalar

1. Benzer Terimlerin Karışıklığı:
   Scrum Guide’daki terimlerin benzerliği kafa karıştırabilir. Örneğin, Increment ve Definition of Done gibi terimlerin anlamlarını netleştirmek önemlidir.

2. Scrum Guide’a Sadakat:
   Sorular yalnızca Scrum Guide’daki tanımlara ve prensiplere dayanır. Şirketlerde uygulanan Scrum pratikleri farklılık gösterebilir ve bu, rehberden sapmalara yol açabilir. Sorulara daha doğru cevaplar verebilmek için teorik bilgilerden şaşmamak gerekir.

3. Senaryolu Soruların Karmaşıklığı:
   Uzun senaryoları anlamak ve doğru cevaba ulaşmak dikkat gerektirir. Sınav, teorik bilgiyle pratik sorun çözme becerilerinizi bir arada değerlendirir.

4. Yanlış Seçeneklerin Çeldirici Gücü:
   Seçenekler genellikle doğru cevaba çok benzeyen ama tamamen yanlış olan ifadeler içerebilir. Bu çeldiricilere karşı dikkatli olmak gerekir.

5. Etkinlik ve Eserlerin Birlikte Değerlendirilmesi:
   Scrum’ın etkinlikleri ve eserler arasındaki bağlantıyı anlamak önemlidir. Örneğin, Sprint Retrospective sırasında hangi eserlerin gözden geçirildiğini bilmek zorlayıcı olabilir.

6. Paydaşların Dâhil Olduğu Sorular:
   Paydaşların süreçlere nasıl ve ne ölçüde dâhil edilmesi gerektiğiyle ilgili sorular dikkat gerektirir. Özellikle Sprint Review gibi etkinliklerde paydaşların rolü iyi anlaşılmalıdır.

7. Scrum’ın Sınırlarının Çizilmesi:
   Scrum’ın yalnızca yazılım geliştirmede mi yoksa diğer sektörlerde de mi kullanılabildiğini anlamaya yönelik sorular kafa karıştırabilir.

Yine de biz adını ezberleyene kadar değişen üniversite yerleştirme sınavımızda zorla kazandığımız muhakeme yeteneğiyle, böyle sınavlar görmemiş yumuşak karınlı yabancılara göre oldukça avantajlıyız.

Bu zorlayıcı noktalar her adayı bir miktar zorlayabilir ancak doğru bir hazırlık ve stratejiyle bu engelleri kolayca aşabilirsiniz. Unutmayın, bu zorluklar sizi daha güçlü bir Scrum Master yapacak. Şimdi bana zor gelmiş birkaç soruya ve cevaplarına bir bakalım.

Sınavda Bana En Zor Gelmiş Sorular

Bu yazıyı yazacağıma adım gibi emin olduğum için zor soruları bir kenara not aldım. Haydi bu zor soruları inceleyelim ve neden zor geldiklerini düşünelim:

1. BT yöneticisi, Scrum Ekibinden Sprint boyunca ilerlemeyi açıklayan bir durum raporu ister. Scrum Ekibi, Scrum Master’dan tavsiye ister. Scrum Master ne yapmalıdır?

   A. BT yöneticisiyle konuşun ve Scrum’da ilerlemenin Sprint Gözden Geçirme toplantısında sprint ürününün incelenmesiyle değerlendirildiğini açıklayın.
   B. Scrum Ekibine kendilerinin bir çözüm bulmasını söyleyin.
   C. Raporu oluşturup yöneticinin kendisine teslim edin.
   D. Geliştiricilere raporu Sprint Backlog’una eklemelerini söyleyin.
   E. Product Owner’dan raporu yöneticilere göndermesini isteyin.

2. Günlük Scrum, her gün gerçekleşen bir etkinliktir. Sıklık iki ya da üç günde bire düşürülse hangi üç temel endişe ortaya çıkar?
   (En iyi üç cevabı seçin.)

   A. Scrum tahtasını güncellemek için çok fazla zaman harcanır.
   B. Product Owner, ilerlemeyi paydaşlara doğru bir şekilde raporlayamaz.
   C. Sprint Backlog’unu inceleme ve uyarlama fırsatları kaybolur.
   D. Sprint Backlog’u yanlış hale gelebilir.
   E. Engeller daha yavaş bir şekilde gündeme getirilir ve çözülür.
   F. Scrum Master, Gantt şemasını düzgün bir şekilde güncelleme yeteneğini kaybeder.

3. Aynı Product Backlog ile çalışan dört Scrum Ekibinin Scrum Master’ısınız. Geliştiricilerin bazıları, önümüzdeki iki Sprint boyunca ekipler dışındaki bir uzmandan tam zamanlı taahhüt gerektirecek işler olduğundan şikâyet ediyor. Scrum Master olarak bu şikâyetle ilgili ne yapmanız gerektiğini belirlerken nelere dikkat etmelisiniz?
   (En iyi iki cevabı seçin.)

   A. Geliştiricilerin çözümü kendilerinin bulmasına izin vermenin faydaları.
   B. İstikrarlı bir hız (velocity) sürdürme isteği.
   C. Scrum Ekiplerinin entegre artışlar üretebilme yeteneği.
   D. Tüm Geliştiricilerin meşgul olmasını sağlamak için yeterli miktarda iş olması ihtiyacı.

4. Kullanıcı dokümantasyonu, sizin Definition of Done kapsamınıza dâhil. Ancak tüm ekipler için yeterli teknik yazar yok. Scrum Ekibinizde bir teknik yazar bulunmuyor. Scrum Ekibi ne yapmalıdır?

   A. Scrum Ekibindeki Geliştiriciler, kullanıcı dokümantasyonunu yazmalıdır.
   B. Scrum Ekibine bir teknik yazar eklenmesini bekleyin ve bu kişiye bu işi yaptırın.
   C. Talep üzerine çalışacak ayrı bir teknik yazar ekibi oluşturun; iş sırası ilk giren ilk çıkar (FIFO) şeklinde olacaktır.
   D. Kullanıcı dokümantasyonunu tamamlanmamış bırakın ve son geliştirme Sprint’inden sonra herhangi bir uygun teknik yazar tarafından tamamlanmasını bekleyin.

5. Geliştiriciler, Product Owner’dan Product Backlog’u yeniden sıralamasını ister. Ekip, bir bileşen teslim etmek için harici bir tedarikçiyi bekliyor. Bu bileşen olmadan bir sonraki Sprint’te tüm ekibi meşgul edecek yeterli iş olmayacak. Scrum Master olarak Product Owner’a ne tavsiye edersiniz?

   A. Product Owner’a, harici bileşenle ilgili işlerin ayrı bir Sprint’te planlanabilmesi için Product Backlog’u yeniden sıralamasını söyleyin.
   B. Product Owner’a, Product Backlog’un Geliştiricilerin maksimum şekilde kullanılmasını sağlamak için sıralanması gerektiğini söyleyin.
   C. Product Owner’a, birincil endişelerinin değer akışını yansıtacak şekilde Product Backlog sıralaması olması gerektiğini hatırlatın.

6. Bir Artışın şeffaflığını ne artırır?

   A: Sprint görevlerini elektronik takip aracında doğru bir şekilde güncellemek.
   B: “Hardening” Sprint’te tamamlanacak tüm tamamlanmamış işleri takip etmek ve tahmin etmek.
   C: Sprint ilerlemesini paydaşlara günlük olarak raporlamak.
   D: Definition of Done’a uygun tüm işleri yapmak.

Cevaplar

1. Doğru Cevap: A.

   Scrum’da ilerleme, Sprint Review’da değerlendirilir. Günlük raporlar Scrum’ın özüne aykırıdır.

2. Doğru Cevap: C, D, E.
   C: Günlük Scrum yapılmadığında Sprint Backlog’u inceleme ve uyarlama fırsatı kaybolur.
   D: Backlog gerçek durumu yansıtmaz.
   E: Engeller zamanında tespit edilemez.

3. Doğru Cevap: A, C.
   A: Geliştiriciler çözüm bulmalı; bu, ekip içi bağımsızlığı artırır.
   C: Tüm ekiplerin entegre artışlar üretmesi gerekir.

4. Doğru Cevap: A.

   Teknik yazarı beklemek yerine geliştiricilerin dokümantasyonu tamamlaması işlerin ilerlemesini sağlar.

5. Doğru Cevap: C.

   Backlog sıralaması, ekipleri meşgul tutmaya değil, değer akışını önceliklendirmeye dayanır.

6. Doğru Cevap: D.

   Increment’in şeffaflığı, Definition of Done’a uygunluğuyla sağlanır.

Sınav İçin Önerilerim

• Scrum Guide’ın Diline Hâkim Olun:
  Scrum Guide’daki ifadeler çok özeldir ve sınavdaki sorular rehberdeki terimler ve tanımlarla birebir uyumludur. Bu yüzden rehberin dilini anlamak ve kavramlara hâkim olmak çok önemlidir.

• Anahtar Kavramları Ezberleyin:
  Eserler, etkinlikler ve roller gibi temel kavramların tanımlarını ve birbirleriyle ilişkilerini iyi öğrenmek, soruları çözmenizi kolaylaştırır. Bu kavramları uzun uzun açıkladığım ilk yazıya alttaki linkten ulaşabilirsiniz:
  PSM I Sertifikasını Nasıl Kazandım #1: Scrum Nedir?

• Örnek Sınavlara Mutlaka Girin:
  Buradan ulaşabileceğiniz Scrum.org tarafından sağlanan deneme sınavlarında en az birkaç defa üst üste yüzde yüz doğru yaptıktan sonra sınava hazırsınız demektir.

• Kendi Notlarınızı Hazırlayın:
  Eğitim sırasında öğrendiklerinizi, rehberden önemli gördüğünüz noktaları ve okuduysanız eğitmenin kitaplarından çıkardığınız kısa özetleri not alın. Bu notlar sınavdan önce hızlı bir tekrar için faydalı olur.

• Gerçek Hayat Deneyimleriniz Yanlışsa Kullanmayın:
  Scrum uygulamalarıyla ilgili deneyimleriniz varsa sınav sorularını yorumlamak için bu deneyimleri kullanabilirsiniz tabii ki ancak Scrum’ın sevmediği uygulamalarınızı sınavda unutun.

• Scrum Guide’ın Türkçe ve İngilizce Versiyonlarını Karşılaştırın:
  İngilizce ifadelerin Türkçe karşılıklarını bilmek soruları daha iyi anlamanızı sağlar.

• Son Dakika Çalışma Teknikleri:
  Sınavdan bir gün önce sadece kısa notlar ve deneme sınavları üzerinden çalışın. Zihninizi taze tutmaya odaklanın.

• Zamanı Doğru Planlayın:
  Her soruya yaklaşık 45 saniye ayırmanız gerektiğini unutmayın. Sorulara fazla takılmadan ilerleyin ve sonunda zaman kalırsa geri dönün.

• Dikkat Dağıtıcı Faktörlerden Uzak Durun:
  Sınavı sessiz ve rahat bir ortamda çözmeye özen gösterin.

• Stres Yapmayın:
  Sınav, doğru bir hazırlıkla kesinlikle geçilebilir. Stresten uzak durmak ve arada su içmek performansınızı artırır.

Sonuç

PSM I sınavı sadece bilgi testi değil, aynı zamanda strateji, odaklanma ve hazırlık gerektiren bir süreçtir. Scrum Rehberi’ni öğrenerek, deneme sınavlarıyla pratik yaparak ve disiplinli bir yaklaşımı benimseyerek bu zorlukların üstesinden güvenle gelebilirsiniz. Unutmayın, bir Scrum Master olma yolculuğu, bir sertifika kazanmaktan ziyade yeni bir bakış açısını benimsemekle ilgilidir. Doğru araçlarla, azimle ve baskı altında sakin kalarak başarıya ulaşmanız kesinlikle mümkün. Scrum yolculuğunuzda başarılar dilerim! 🚀