Sık Sorulan Sorular

PSM I sınavı 60 dakikada 80 soruyu yanıtlamayı gerektiriyor. Yapay zekâ kullanımı sınav sürecinde işe yaramıyor; asıl kazandıran yol sınav materyallerini iyi kavramak ve pratik yapmak. Sınav sadece bilgi değil, yorum ve problem çözme yeteneğini de ölçüyor.

PSM I sınavı 60 dakika sürüyor ve 80 sorudan oluşuyor. Bu süre, zamanı çok verimli kullanmayı zorunlu kılıyor.

Sınav esnasında yapay zekâ kullanımı sıkça merak edilen bir konu; ancak bu yöntem işe yaramıyor. Gerçek hazırlık ve pratik yapmak çok daha etkili sonuç veriyor.

Hayır. Sınav teorik bilginin yanı sıra yorumlama ve problem çözme yeteneğini de test ediyor. Bu yüzden yalnızca ezber yapmak yeterli olmuyor.

Sınav materyallerini iyi kavramak ve pratik yapmak en doğru yol olarak öne çıkıyor. Kapsamlı ve düzenli çalışma, sınavda strateji ve odaklanmayla birleşince başarıyı getiriyor.

Sınav yorum gerektiren ve problem çözmeye dayalı sorular içeriyor. Zamanı verimli yönetmek ve bu tarz sorulara hazırlıklı olmak kritik önem taşıyor.

Geçme notu %85. Toplam 80 sorudan en az 68’ini doğru cevaplamanız gerekiyor.

PSM I yolundaki ikinci durak: ACM Agile'ın 15 saatlik Scrum eğitimi. İki gün boyunca yirmişer dakikalık sprintlerle çalışırken müşteriyle konuşmayı atlamanın ve Bitti Tanımı'nı Everest'e çevirmenin bedelini gördük. Yazının ikinci yarısı, eğitmen Mehmet Yitmen'in iki kitabını ve bu kitapların günlük işe neler kattığını anlatıyor.

15 saatlik eğitimde Scrum'ın felsefesi, roller, etkinlikler ve Bitti Tanımı uygulamalı olarak işlendi. Katılımcılar yirmişer dakikalık sprintlerle örnek bir proje üzerinde çalıştı ve her sprint sonunda eğitmenden geri bildirim aldı.

Bitti Tanımı ne geliştiricileri gereksiz yere zorlayacak kadar uzun ne de yazılımda açık bırakacak kadar kısa olmalı. Ekip, ürünün kalitesini güvence altına alan ama Sprint Hedefi'ni riske atmayan gerçekçi bir liste üzerinde uzlaşmalı.

Hayır. Story Point, Velocity ve Scrum Poker Scrum Guide'da yer almaz. Eğitmen bunlardan mümkünse kaçınmayı, ille bir ölçüt gerekiyorsa işlere yalnızca zaman tahmini vermeyi öneriyor; çünkü metriklere aşırı odaklanmak ekibi değer üretiminden uzaklaştırabiliyor.

Değildir. Günlük Scrum'ın amacı Sprint Hedefi'ne doğru ilerlemeyi gözden geçirmek, takılınan noktaları görünür kılmak ve çözüm için koordinasyon sağlamaktır. Herkesin sırayla ilerleme raporu verdiği toplantılar bu amaçtan sapmış sayılır.

İki kitap var. Scrum: Bir Dönüşüm Hikâyesi, kurumsal bir şirketin Scrum'a geçişini hikâyeleştiriyor. Scrum: Usta Sorulara Uzman Cevaplar ise sabit bütçe, çift şapka ve retrospektif gibi sık sorulan on dört soruya kısa ve net cevaplar veriyor.

Scrum, karmaşık işleri kısa ve sabit süreli Sprintlerle yöneten bir çerçevedir. Şeffaflık, gözlem ve adaptasyon ilkelerine dayanır; Scrum Master, Product Owner ve Developers rollerinden, beş etkinlikten ve üç eserden oluşur. Bu yazı, PSM I sertifikası sürecinden çıkan notlarla Scrum'ın temellerini anlatır ve Kanban, Extreme Programming ile Şelale yöntemini Scrum'la karşılaştırır.

Scrum, karmaşık projeleri yönetmek için kullanılan bir çerçevedir. Katı bir yöntem değil, ekiplere yol gösteren bir yapıdır; şeffaflık, gözlem ve adaptasyon ilkeleri üzerine kurulur ve müşteriye mümkün olan en kısa sürede değer sunmayı hedefler.

Scrum takımı bir Scrum Master, bir Product Owner ve Developers'dan oluşur. Scrum Master süreci ve engellerin kaldırılmasını, Product Owner ürünün değerini, Developers ise her Sprint'te kullanılabilir bir Increment üretmeyi üstlenir. Takım içinde alt takım veya hiyerarşi yoktur.

Scrum'da beş etkinlik vardır: Sprint, Sprint Planlama, Günlük Scrum, Sprint Review ve Sprint Retrospektif. Sprintler sabit sürelidir ve en fazla bir ay sürer; diğer etkinlikler Sprint'in içinde gözlem ve adaptasyon fırsatı yaratır.

Scrum sabit süreli Sprintlere ve tanımlı rollere dayanır; Kanban ise sürekli akışa odaklanır, zorunlu bir planlama etkinliği ve belirgin roller tanımlamaz. Kanban'ın öne çıkan aracı, aynı anda üzerinde çalışılan iş sayısını sınırlayan WIP limitleridir.

PSM I, scrum.org tarafından verilen Professional Scrum Master sertifikasıdır. Scrum rehberindeki rolleri, etkinlikleri ve eserleri doğru anlayıp uyguladığınızı gösterir; sınav süreci, yıllardır alışkanlık hâline gelmiş yanlış uygulamaları fark etmeyi de sağlar.

Yarış Radarı, 18 Temmuz-18 Eylül 2026 arasında 942 ziyaret ve 1.255 commit ile ilk iki ayını tamamladı. Yarış takvimi fikri büyürken SEO, AEO ve GEO çalışmaları da yürütüldü. En anlamlı sonuç 78 kayıt bağlantısı tıklaması ve AI arama sonuçlarında görünürlük oldu.

Alan adı 18 Temmuz 2026'da alındı ve tam iki ay sonra 18 Eylül'de ilk dönem değerlendirmesi yapıldı. İki ay içinde 1.255 commit yapıldı.

İlk iki ayda site 942 ziyaret aldı. Bu rakam site içi ölçümlere göre 19 Eylül 2026 itibarıyla güncellendi.

Kurucuya göre en anlamlı rakam 78 kayıt bağlantısına yapılan tıklamaydı. Bu, ziyaretçilerin yalnızca okumakla kalmayıp yarışlara kayıt olmaya yöneldiğini gösteriyor.

AI arama motorlarında 'kaynak kartı' üzerinden siteye kullanıcı gelmeye başladı. Bir AI yanıtında Yarış Radarı'ndan birden fazla sayfa kullanıldığı gözlemlendi.

Yazıya göre bazen bütün mesele iki kelimeydi; yani doğru anahtar terimleri doğru formatta sunmak, sesli ve AI arama sonuçlarında görünürlüğü doğrudan etkiledi.

'Şunu da hesaplasak' derken araç sayısı 18'e ulaştı. Bu araçlar yarışçıların ihtiyaçlarından yola çıkılarak geliştirildi.

Teknik toplantı bölümü, kurucunun en çok emek verdiğini belirttiği alan. Bu bölüm yarışa hazırlık sürecindeki bilgi boşluğunu doldurmayı hedefliyor.

Ekranda her şey düzgün görünse de Google'daki iki ayrı sayaç karşılaştırıldığında toplamların tuttuğu görüldü. SEO tarafında beklenmedik bir sorun yaşanmadı.

Yazıda Yandex'in beklenmedik bir şekilde trafik gönderdiğinden bahsediliyor. Bing ve İngilizce sayfalar da bu dönemde takip edilen kanallar arasında yer aldı.

Yazıda bu konuya ayrı bir başlık ayrıldı ve dürüstçe değerlendirme yapıldığı belirtildi. Hangi alanlarda yetersiz kalındığı okuyucuyla paylaşıldı.

Yazı üçüncü ayda neyin peşinde olunduğunu ayrı bir başlıkta ele alıyor. Bu bölüm siteye yeni özellikler ve büyüme hedeflerini kapsıyor.

Bir öğretmen, tayini çıkınca Kazancık köyündeki 25 haneyi kapı kapı gezerek helalleşir. Köylülerden biri, öğretmenin karakterine koç bahsi koyduğunu veda anında açıklar. Veda, dalak balı yarışması ve samimi bir para pazarlığıyla noktalanır.

Uzun süreli bir kurs açıldığı için tüm öğretmenler sırayla kursa alındı. Bu kurs kadroyu da değiştirdiğinden öğretmenin tayini Denizli Kınıklı köyüne çıktı ve Kazancık'tan ayrılmak zorunda kaldı.

Haydar amca bir mecliste öğretmenin çok sağlam karakterli biri olduğunu söylemiş, oradaki biri buna inanmayarak 'Ben ona her şeyi yaptırırım' demiş. Bunun üzerine Haydar amca koç bahsine girmiş; en sonunda öğretmen hiçbir yanlışa düşmediği için bahsi kazanmış.

Köyde biri öğretmene zaman zaman içki teklif etmiş ve uygunsuz önerilerde bulunmuş. Öğretmen her seferinde 'Biz bu köye öğretmenlik yapmaya geldik' diyerek reddetmiş; o kişi de sonunda bahsi kaybetmiş.

Seyfettin ağabey, öğretmenin tabaktaki dalak balını bitirirse daha önce satılan balın parasını almayacağını söyledi. Öğretmen balı neredeyse bitirdi; bal çarpmaya başlayınca yengeden yoğurt istedi ve yoğurtla birlikte balı tamamladı.

Seyfettin ağabey iddiayı kaybettiği için parayı almak istemedi. Öğretmen ise köyün dağlık ve gelirsiz olduğunu düşünerek 'Almasan gitmem' dedi; sonunda parayı ağabeyin hanımına vererek 'Bu para yengemin parası' diyerek meseleyi kapattı.

Öğretmen, 25 haneli Kazancık köyünü kapı kapı gezerek herkesle tek tek helalleşti. Reşit ağabeyden Bilal amcaya, Abdurrahman amcadan Haydar amcaya kadar köyün belli başlı isimleriyle görüştü ve karşılıklı haklarını helal ettiler.

Haydar amca, öğretmenin on beş gün kendi evinde kaldığını ve bu sürede ahlakını ve karakterini çok iyi tanıdığını söyledi. 'Elimizden gelse onu hiçbir yere göndermesek' diyerek öğretmene duyduğu güveni dile getirdi.

Kahvepınar komşu köydü ve öğretmen oranın muhtarı ile öğretmeniyle çok samimiydi. Tayin haberini vermek ve helalleşmek için Özdamar ile birlikte Kahvepınar'a gidip muhtarla vedalaştılar.

Vue.js ve Quasar projelerine Firebase Cloud Messaging (FCM) üzerinden mobil bildirim eklemek 5 ana adımdan oluşur: Capacitor kurulumu, Firebase yapılandırması, token yönetimi, bildirim özelliklerinin ayarlanması ve sunucu tarafından bildirim gönderimi. Her adım, iOS ve Android platformlarını kapsayacak şekilde detaylı biçimde ele alınmıştır.

Quasar projesine Capacitor eklemek için önce projeye Capacitor entegrasyonu yapılır, ardından Capacitor Device API kütüphanesi eklenir. Platforma özel yapılandırmalar tamamlandıktan sonra senkronizasyon işlemi gerçekleştirilir.

Firebase Console'da yeni bir proje oluşturulur ve FCM etkinleştirilir. Ardından iOS ve Android uygulamaları Firebase'e eklenir, SDK ve gerekli anahtarlar projeye dahil edilir.

Firebase token, belirli bir cihazı tanımlayan ve bildirim göndermek için kullanılan kimlik anahtarıdır. Uygulama tarafında yazılan kodlar aracılığıyla bu token alınır ve sunucu tarafına iletilir.

Uygulama, Firebase'den aldığı cihaz kimlik bilgisini (token) backend'e iletmek için bir API çağrısı yapar. Bu sayede sunucu, hangi cihaza bildirim göndereceğini bilir.

Evet, Firebase üzerinden belirli konulara abone olma ve abonelikten çıkma işlemleri desteklenmektedir. Bu özellik sayesinde kullanıcılar yalnızca ilgilendikleri konulardaki bildirimleri alabilir.

Sessiz bildirimler, kullanıcıya görünmeden arka planda uygulama verisini güncellemek için kullanılır. Kullanıcı arayüzünde herhangi bir bildirim gösterilmez, yalnızca uygulama içi işlemler tetiklenir.

Evet, özel ringtone, bildirim sesleri ve görseller yapılandırılabilir. Ayrıca bildirim simgeleri de özelleştirilebilir.

Sunucu tarafında Firebase Admin SDK kurulumu yapılır ve Firebase hizmet hesabı (service account) yapılandırılır. Bu ayarlar tamamlandıktan sonra backend, hedef cihaza bildirim gönderebilir hale gelir.

Bildirim içerikleri, kullanıcının dil tercihine göre yerelleştirilebilir. Bu sayede farklı dillerdeki kullanıcılara uygun dilde bildirim göndermek mümkün olur.

Uygulama içi bildirim işleme (in-app notification handling) ile uygulama ön plandayken gelen bildirimler yakalanarak özel bir şekilde gösterilebilir veya işlenebilir.

Evet, bildirimlerin zamanlaması, geciktirilmesi ve gösterim sıklığının yönetimi yapılandırılabilir. Tekrar eden ve kapatılabilir bildirimler de bu kapsamda ele alınmaktadır.

Tek bir blog promptu Lovable, Claude, Gemini ve Cursor'a verilerek tasarım çıktıları karşılaştırıldı. Belirlenen kriterlerle teknik değerlendirme yapıldı ve puan tablosu oluşturuldu. Kıyaslama, sonuçların şeffaf olması için canlı yayında gerçekleştirildi.

Lovable, Claude, Gemini ve Cursor test edildi. Her birine aynı blog promptu verilerek çıktılar karşılaştırıldı.

Belirlenen teknik kriterler doğrultusunda her aracın çıktısı değerlendirildi ve bir puan tablosu oluşturuldu. Değerlendirme daha şeffaf olması için canlı yayında gerçekleştirildi.

Blog, farklı yapay zekâ araçlarının yazı yapısı, tasarım ve içerik üretimini aynı anda test etmek için uygun bir format olarak seçildi. Bu sayede araçlar aynı koşullarda karşılaştırılabildi.

Kullanılan prompt, basit bir komut değil; bir 'yazılım görev tanımı' gibi kurgulandı. Mimari tercihler ve gelecekteki SEO vizyonu da dahil edilerek kapsamlı bir yapıya kavuşturuldu.

GEO (Generative Engine Optimization) ve AEO (Answer Engine Optimization), yapay zekâ arama motorlarına kendini sevdirme stratejileridir. Prompt, geleceğin SEO vizyonunu yansıtmak için bu kavramları da kapsıyor.

Evet, kıyaslama bir canlı yayında gerçekleştirildi ve YouTube'da yayınlandı. Bu, değerlendirmenin daha inandırıcı ve şeffaf olmasını sağladı.

Test 20 Mart 2026 tarihinde yapıldı. Dil modellerinin sürekli geliştiği göz önünde bulundurulduğunda, sonuçların o tarihteki modelleri yansıttığı belirtildi.

Yazı, belirlenen kriterlerle oluşturulan bir puan tablosu sunuyor ancak detaylı sonuçlar ve kazananın açıklandığı 'Sonuç' bölümü yazının devamında yer alıyor.

Öz geçmişler artık insan eline geçmeden önce otomatik ATS sistemleri tarafından eleniyor. Hem ATS'yi hem de İK uzmanını etkilemek için sade format, doğru anahtar kelimeler ve sayısal başarılar şart. LinkedIn ve GitHub gibi dijital profiller de süreci tamamlıyor.

ATS (Applicant Tracking System), şirketlerin başvuruları otomatik olarak taradığı yapay zeka destekli sistemdir. Fortune 500 şirketlerinin %98'i kullanıyor. Öz geçmişin ATS'nin aradığı anahtar kelimeleri ve formatı taşımıyorsa insan gözüne bile ulaşmadan eleniyorsun.

Times New Roman, Arial veya Calibri gibi standart fontları 11-12 punto olarak kullan. Grafik, logo veya simgelerden kaçın; bunlar ATS'yi şaşırtıyor. Öz geçmişini PDF olarak kaydet ve dosya adını soyisim_isim.pdf şeklinde düzenle.

İş ilanındaki pozisyon ismini birebir yaz, örneğin 'Software Engineer'. Teknik becerileri aynı terimlerle ekle: React, Kotlin gibi. Kısaltmaları mutlaka aç; CI/CD yerine 'CI/CD (Continuous Integration/Continuous Delivery)' yaz.

Ortalama sadece 7 saniye. Bu yüzden en önemli becerilerini ve başarılarını öz geçmişinin üst kısmında ve bold yaparak öne çıkarman gerekiyor. Uzun girizgâhlar yerine hemen konuya girmek kritik.

'Performans artırdım' gibi muğlak ifadeler yerine '%35 performans artışı sağladım' gibi somut ve ölçülebilir veriler kullan. Sayısal veriler hem ATS'yi hem de İK uzmanını etkiliyor.

Madde işaretleri (bullet points) kullan. Uzun paragraflar göz korkutur ve İK uzmanı okumadan geçebilir. Her iş deneyiminin altına yaptıklarını kısa ve net maddelerle yaz.

En yeniden eskiye doğru sırala. İK uzmanı için son dönemdeki uzmanlık alanın daha önemli. Mevcut pozisyonla ilgisiz eski işleri en alta it, özellikle çok sayfalı öz geçmişlerde güncel deneyimlerin öne çıkması kritik.

STAR; Durum, Görev, Aksiyon ve Sonuç demek. Örneğin: 'Ekibin mikroservis mimarisine geçişine liderlik ettim; API yanıt sürelerini %50 iyileştirdik.' Bu format sonuç odaklı ve ikna edici bir anlatım sağlıyor.

Öz geçmişinde ne yazıyorsa LinkedIn profilinde de aynısı olmalı; tutarsızlık hemen fark ediliyor. Eski yöneticilerden tavsiyeler al, projelerini ve başarılarını profilinde paylaş. LinkedIn canlı bir portföy gibi işlev görüyor.

GitHub hesabın yoksa eksik kalıyorsun. Kodun kalitesini, projelere katkılarını ve aktifliğini oradan gösterebilirsin. Düzenli commit'ler ve açık kaynak katkıları işverenler için güçlü bir referans oluyor.

Sadelikten şaşma. Renk cümbüşü, karışık bloklar ve aşırı yaratıcı formatlar genellikle ters teper. ATS sistemleri görsel tasarıma değil kelimelere odaklanır; okunabilirlik her zaman önce gelir.

Sonsuzluğun Sonu ve 1984, kontrol mekanizmaları ve bireyin sisteme karşı uyanışı bakımından güçlü benzerlikler taşır. Ancak 1984 karanlık ve didaktik bir distopyayı anlatırken Sonsuzluğun Sonu daha felsefi ve umut taşıyan bir tonda ilerler. Her iki roman da geçmişin manipülasyonu, bilginin araçsallaştırılması ve insanın yabancılaşması temalarını farklı biçimlerde işler.

Roman, zamanı yöneten gizemli bir kurum olan Sonsuzluk (The Eternity) aracılığıyla toplumların matematiksel hesaplamalarla 'optimize edildiği' bir evreni anlatır. Asimov'un kurgusunda bu olaylar, Vakıf evreninin kurulmasını mümkün kılan ön koşuldur ve romanın son cümlesi bunu özetler: 'Sonsuzluğun sonu, sınırsızlığın başlangıcıdır.'

İki roman da kontrol mekanizmaları, geçmişin manipülasyonu, bireyin yabancılaşması, bilginin ve dilin araçsallaştırılması ile kurumsal soğukluk temalarını paylaşır. Her ikisinde de aşk, sisteme karşı bir uyanışın fitilini ateşler.

1984'te kontrol sert, baskıcı ve doğrudandır. Sonsuzluğun Sonu'nda ise otorite steril, sessiz ve matematiksel çalışır; toplumlar açık şiddet yerine zamanın damarlarına nüfuz edilerek yönlendirilir.

1984'te geçmiş, kayıtlar üzerinden sürekli yeniden yazılır. Sonsuzluğun Sonu'nda ise geçmişe aktif olarak müdahale edilir; insanlar, toplumlar ve olaylar sistematik biçimde değiştirilir.

Her iki romanda da aşk ilişkisi, karakterlerin sisteme karşı bilinçlenmesinin tetikleyicisidir. Ancak 1984'te bu uyanış trajik bir yenilgiyle sonuçlanırken Sonsuzluğun Sonu'nda bireysel eylem tarihi değiştiren bir kapı aralar.

Roman distopik ögeler barındırsa da 1984 gibi tamamen karanlık bir distopya değildir. Asimov'un anlatısı daha açık uçlu, felsefi ve romantik bir tonda ilerler; sonunda bir umut parıltısı taşır.

Romanda fizyozaman, Sonsuzluk Kurumu, Zaman Kazanları, İnsan Bilgisayarlar, Mikro-Değişim Teorisi, Zihinsel Zaman Navigasyonu ve kendinle karşılaşma anı gibi özgün bilim kurgu kavramları işlenir.

Asimov'un kurgusal evreninde Sonsuzluğun Sonu'ndaki olaylar, Vakıf evreninin kurulmasını mümkün kılan bir ön koşul olarak kabul edilir. Bu yüzden roman, Vakıf serisiyle tematik ve evrensel bir süreklilik taşır.

1984'te teknoloji, gözetim ve baskının doğrudan aracıdır. Sonsuzluğun Sonu'nda ise teknoloji, zaman yolculuğu gibi büyüleyici ama etik sorular barındıran bir unsur olarak ele alınır.

Romandaki en yüksek ses şu sorudan yükselir: 'Eğer her şey önceden planlandıysa insan olmak neye yarar?' Bu soru, özgür irade ile deterministik sistemler arasındaki gerilimi merkeze taşır.

İki roman birlikte okunduğunda zihin kontrolü ile zaman kontrolü arasındaki felsefi karşıtlık net biçimde ortaya çıkar. 1984 siyasi baskıyı, Sonsuzluğun Sonu ise matematiksel determinizmi mercek altına alarak birbirini tamamlayan bir okuma deneyimi sunar.

Daniel Pink'in Drive kitabına göre gerçek motivasyon ödül-ceza sisteminden değil, özerklik, ustalık ve amaç duygusundan gelir. Dışsal ödüller çoğu zaman içsel motivasyonu söndürür ve yaratıcılığı köreltir. Yöneticiler için asıl görev, insanların kendi iç motivasyonlarını keşfetmelerine alan açmaktır.

Kitap üç evre tanımlar: ilkel dönemin güdülerine dayanan Motivasyon 1.0, sanayi devrimiyle gelen ödül-ceza sistemine dayalı Motivasyon 2.0 ve içsel motivasyonu merkeze alan Motivasyon 3.0.

Özerklik (kendi kararlarını verebilme özgürlüğü), ustalık (bir alanda giderek daha iyi olma arzusu) ve amaç (yaptığın işin anlam taşıması). Bu üçü bir arada olduğunda içsel motivasyon güçlenir.

Pink'e göre ödüller içsel motivasyonu söndürür, performansı ve yaratıcılığı düşürür, etik dışı davranışları ve kısa vadeli düşünmeyi teşvik eder, hatta bağımlılık yaratabilir. Kısa vadede işe gibi görünse de uzun vadede zararlıdır.

Tip X bireyler dışsal ödüllerle (para, statü, onay) motive olurken, Tip I bireyler işin kendisinden, öğrenmekten ve anlam duymaktan güç alır. Kitaba göre Tip I tarz daha sürdürülebilir ve tatmin edicidir.

Kitap bu geçişin mümkün olduğunu savunuyor. Motivasyon tarzı sabit bir kişilik özelliği değil, koşullara ve çevreye göre şekillenebilen bir eğilimdir.

Drive'ın mesajına göre yönetici, ödül-ceza mekanizmasına dayanmak yerine çalışanlara özerklik tanımalı, gelişimlerini desteklemeli ve işlerinin daha büyük bir amaca hizmet ettiğini hissettirmelidir.

Dışsal ödüller zamanla motivasyonun tek kaynağı haline gelir; ödül ortadan kalktığında kişi işi yapmak istemez. Bu döngü, ödüle bağımlı bir çalışma kültürü doğurur.

Yazara göre anlamlı başarılar, kişinin gözlerini yerden kaldırıp ufka bakmasıyla mümkün olur. Yani sadece günlük hedefleri değil, daha büyük bir amacı görebilmek gerekir.

Vibe coding ile MVP geliştirirken analizi kısa tut, iş takibini basit bir kanban ile yönet ve yapay zekânın ürettiği kodu körü körüne kabul etme. Tasarım için saatler harcamak yerine 15 dakikalık göz eğitimiyle ilerlemeye devam et. Amaç mükemmel kod değil, çalışan bir ürün.

Vibe coding, yapay zekâ araçlarını kullanarak fikri hızla koda dökme yaklaşımıdır. Hem kod bilen hem de kod bilmeyen kişilerin çalışan bir ürün çıkarmasını kolaylaştırır. Temel felsefesi yapılana odaklanmak, mükemmele değil.

MVP (Minimum Viable Product), bir fikrin çalışan en küçük versiyonudur. 'Minimum' olması, bankacılık uygulaması düzeyinde detaylı analize gerek kalmadan hızla piyasaya çıkabilmek içindir. Gereksiz detay zaman kaybettirir.

Analiz dokümanı kısa ve odaklı olmalı; aşırı detaya girmemek gerekir. MVP için neyin yapılacağını, hangi yapay zekâ aracının kullanılacağını ve hangi dil ya da teknolojinin seçileceğini kapsamalıdır. Uzun analizler vibe coding hızını öldürür.

Basit bir kanban tahtası, maksimum 4 sütunla kaos kontrolü için yeterlidir. Tüm planlamayı yaptıktan sonra görevleri bu tahta üzerinden takip etmek, süreci düzenli tutar. Karmaşık proje yönetim araçlarına gerek yoktur.

Tasarım öğrenmek için saatler ya da günler harcamana gerek yok. Gözünü eğitmek için 15 dakika ayırman yeterli; sonrasında sezgilerinle ilerlemelisin. Yapay zekâ tasarım sürecinde de sana yardımcı olabilir.

Yapay zekânın ürettiği kodu körü körüne kabul etmemek gerekir; 'çöpü ayıklama' ve ustalık dokunuşu şarttır. Kod kalitesini artırmak için veri, sunum ve mantık katmanlarını birbirinden ayırmak (monoliti parçalamak) önerilir. Vibe coding + ustalık = sürdürülebilirlik.

Yazı bu konuya değiniyor; ancak vibe coding felsefesi hızı ön plana koyar. SOLID gibi yazılım prensipleri uzun vadeli sürdürülebilirlik için önemlidir fakat MVP aşamasında her prensibe harfiyen uymak zorunlu değildir.

Evet, yazı kod bilmeyen vibe coder'lara da hitap ediyor. Yapay zekâ araçları doğru kullanıldığında kodlama bilgisi olmadan da çalışan bir ürün ortaya koymak mümkündür. Önemli olan doğru soruları sormak ve süreci takip etmektir.

Yazı, MVP inşa ederken hangi yapay zekâ aracını kullanacağını pratik kısıtlar çerçevesinde belirlemeyi öneriyor. Tek bir dil ve araç seçimi tavsiye ediliyor; bu karar vibe coding hızını korumanı sağlar.

Yazıya göre vibe coding ile temel 1 saatte atılabilir. Bu hız, geleneksel yazılım geliştirmeye kıyasla çok daha kısa bir süreyi ifade eder. Önemli olan bu temeli doğru adımlarla desteklemektir.

Yeni bir ürün almak motivasyon değil, motivasyon yanılsaması yaratır. Koşu saati, ajanda veya kitap almak sizi koşucu, düzenli ya da okuyucu yapmaz; sadece o kimliği taşıdığınız hissini verir. Kimlik, sahip olduklarınızla değil tekrar eden davranışlarınızla inşa edilir.

Heves satın alması, bir şeyi gerçekten kullanma niyetiyle değil, bir hayalin coşkusunu yaşamak için yapılan alışveriş davranışıdır. Gerçek bir değişim adımı değil, 'başlayacakmış gibi yapma' hâlidir. O an motive hissedersiniz çünkü ürün size 'yeni bir siz' hissi verir.

Çünkü bu motivasyon içsel değil dışsaldır; size değil, ürüne bağlıdır. Birkaç gün kullanıldıktan ya da hiç kullanılmadan suçluluk hissi gelir ve döngü yeniden başlar. Kalıcı motivasyon dışarıdan gelen bir nesneyle sağlanamaz.

Önce bir hayali kurarsınız, motive hissetmek için alışveriş yaparsınız, birkaç gün kullanır ya da hiç kullanmazsınız, motivasyon düşer ve suçluluk hissi gelir. Sonra yeni bir heves doğar ve döngü tekrar başlar.

Bu psikoloji teorisine göre kişi, ulaşmak istediği ama henüz sahip olmadığı bir kimliği, o kimlikle ilişkilendirilen nesneleri satın alarak 'tamamlamaya' çalışır. Yani koşu saati almak 'Ben koşucuyum' hissi verir ama gerçekte koşucu olmayı sağlamaz.

Kimlik, bir nesneye sahip olmakla değil davranışları alışkanlık hâline getirmekle kurulur. Koşarsanız koşucusunuz, yazarsanız yazarsınız, okursanız okursunuz. Aldıklarınız değil, yaptıklarınız sizi tanımlar.

Her seviyede gerekli değildir. Grupla koşuyorsanız, uzun arazi koşusu yapmıyorsanız veya hassas ölçümlere ihtiyaç duymuyorsanız GPS'li bir telefon yeterli olabilir. Ancak telefonların GPS alıcılarının arabalara göre üretildiğini ve koşu için yeterince hassas olmadığını bilmek gerekir.

Uzun ve arazi koşusu yapanlar, rota yükleme özelliğine ihtiyaç duyanlar, koşu antrenörüyle çalanlar ve hassas zone ölçümleri takip etmek isteyenler için koşu saati işlevseldir. Bunların dışında ek bir motivasyon aracı olarak satın almak heves satın almasına örnek olur.

235, Garmin'in en alt seviye koşu saatlerinden biri olup GPS açıkken 4-5 saatte şarjı bitmektedir; bu nedenle uzun yarışlarda powerbank taşımak gerekebilir. 965 daha üst segment bir modeldir ve uzun yarışlar için daha uygun batarya ömrü sunar.

Yazıya göre kalıcı motivasyon içsel olmalıdır; dışsal motivasyon (ürün, heves) geçicidir. Gerçek değişim için dış nesnelere değil, kendimizle yüzleşmeye ve iç motivasyonu keşfetmeye ihtiyaç vardır.

Yazar, 20 dolarlık ChatGPT ücretli aboneliğini iptal ederken kullandığı 7 soruyu paylaşıyor. Bu sorular; kullanım sıklığı, gerçek fayda, maliyet-değer dengesi ve alternatifler üzerine odaklanıyor. Aynı yöntem Office 365 gibi diğer abonelikler için de uygulanabiliyor.

Yazar, aboneliği ne kadar kullandığını ve ne için kullandığını sorguladıktan sonra ücretli versiyonun kendisine kattığı değerin 20 dolara karşılık gelmediğine karar verdi. Kullanım alışkanlığa dönüşmüşse ya da fayda azalmışsa iptal mantıklı olabilir.

Yazıda önerilen 7 soru bu kararı kolaylaştırıyor: kullanım sıklığı, gerçek verimlilik katkısı, fiyat-fayda dengesi, alternatif varlığı, ürün olmadan ne eksilir, bugün yeniden satın alır mıydın ve başta neden almıştın. Bu soruları dürüstçe yanıtlamak karar vermeyi netleştiriyor.

Yazı doğrudan ücretsiz sürümü kıyaslamıyor ancak yazarın ücretli aboneliği bırakması, kendi kullanım alışkanlıkları için ücretsiz sürümün yeterli olduğuna işaret ediyor. Herkesin kullanım ihtiyacı farklı olduğundan bu soruyu 7 soruyla kendiniz değerlendirmelisiniz.

Evet, yazarda Office 365 örneğinde de aynı 7 soruyu uyguluyor. Yöntem, herhangi bir dijital ürün ya da abonelik için evrensel bir karar rehberi olarak kullanılabiliyor.

Yazıdaki ikinci soru tam bunu soruyor: 'Gerçekten işime yarıyor mu, beni daha verimli yapıyor mu, yoksa sadece alışkanlık mı?' Eğer ürün olmadan hayatında somut bir şey eksilmiyorsa, büyük ihtimalle alışkanlık söz konusudur.

Bu soru, ürünü ilk aldığındaki heyecan ve beklentilerden sıyrılıp şimdiki gerçek ihtiyacınla yüzleşmeni sağlıyor. Cevabın 'hayır' ise aboneliği sürdürmek için rasyonel bir neden kalmamış olabilir.

Yazının dördüncü sorusu tam olarak bunu öneriyor: 'Daha uygun bir alternatifle aynı işi görebilir miyim?' Eğer yanıt evetse, ücretli aboneliği sürdürmek yerine alternatife geçmek finansal olarak daha akıllıca olabilir.

Yazar, YouTube ve Instagram'ı açtığında hep aynı clickbait başlıkları ve tekrarlayan içeriklerle karşılaştığını fark ediyor. Algoritmalar benzer videoları sürekli önerdiği için içerikler tanıdık ve sıkıcı hale geliyor. Sorunun kullanıcıda değil, içerik döngüsünde olduğunu düşünüyor.

Evet, yazar bu ruh halinin herkeste olabileceğini sorguluyor. Uzun süre aynı platformları kullananlar, içeriklerin birbirine benzediğini fark edince bu bıkkınlığı yaşıyor.

Yazar, aynı tarz başlıkları defalarca görünce videoyu açmadan ne söyleneceğini tahmin edebildiğini belirtiyor. 15-20 saniye içinde videonun beklediği gibi çıkması, izleme isteğini tamamen yok ediyor.

Yazara göre evet. Algoritmalar benzer içerikleri sürekli öneriyor; bu da kullanıcının hep aynı döngüde kalmasına neden oluyor ve yeni bir şey keşfetme hissini ortadan kaldırıyor.

Yazar, eskiden onu güldüren ve kafasını dağıtan içeriklerin bile artık sadece 'tanıdık' hissettirdiğini söylüyor. İçerik formatlarının tekrarlanması, sürprizi ve heyecanı yok ediyor.

Yazar, sonuçta sorunun kendisinde değil içerikte olduğu kanısına varıyor. Üretilen içeriklerin özgünlükten uzaklaşıp kalıplara sıkışması asıl neden olarak gösteriliyor.

Yazar, bu durumu daha çok platformları uzun süredir yoğun kullanan ve içerik tüketim alışkanlığı yüksek olan kişilerin yaşadığını ima ediyor. Kalıpları tanımak için yeterli maruziyete ihtiyaç var.

Yazar, artık gerçekten hiçbir şey izlemek istemediğini belirtiyor. YouTube veya Instagram'ı açsa bile önerilen içeriklere bakıp iç çekerek kapatıyor.

Yazar, 2024'te sekiz yıllık Android kariyerini bırakarak web teknolojilerine geçiş yaptı. Bu değişim hem kişisel hem profesyonel zorluklarla geldi ama büyüme ve öğrenme fırsatı olarak değerlendirildi. 2025 için uzmanlık, liderlik ve blog gibi alanlarda yeni hedefler belirlendi.

Yazar bu kararı cesaret gerektiren büyük bir dönüm noktası olarak tanımlıyor. Değişimin zor ama ödüllendirici olduğunu vurguluyor ve bu adımın kendisini hem kişisel hem profesyonel olarak büyüttüğünü söylüyor.

Yazıda 2024'te çeşitli zorluklarla göğüs gerildiğinden söz ediliyor ancak bu zorluklar olumsuz değil, birer öğrenme fırsatı olarak değerlendiriliyor. Zorluklardan keyif alan bir yapıya sahip olduğu belirtiliyor.

Yazar, 2024'te takım olmanın gücünü daha güzel yaşadığını belirtiyor. Bu deneyim, değişim sürecinin olumlu kazanımlarından biri olarak öne çıkıyor.

Yazar, yazmanın kendisiyle konuşmak olduğunu 2024'te keşfetti. Blog, hem kişisel gelişimin hem de bu dönüşüm sürecinin bir yansıması olarak işlev gördü.

Yazar, 2024'te spor ve sağlık arasında denge kurmaya çalıştığını aktarıyor. Bu denge, kariyer geçişinin yanında kişisel sürdürülebilirlik açısından önemli bir alan olarak ele alınıyor.

Yazar 2025'te kendi hayatına yatırım yapmayı, web alanında derinleşip uzmanlaşmayı ve liderlikte yeni ufuklar açmayı hedefliyor. Ayrıca blogu daha geniş kitlelere ulaştırmak ve bilim kurgu tutkusunu ilerletmek de planları arasında.

2025 hedefleri arasında blogu daha geniş bir kitleye ulaştırmak açıkça yer alıyor. Bu, yazarlık pratiğini yalnızca kişisel değil, toplulukla paylaşılan bir platforma dönüştürme isteğini yansıtıyor.

Yazara göre motivasyon kaynağı, zorluklardan keyif alan kişisel yapısı ve olumsuzlukları öğrenme fırsatına dönüştürme alışkanlığı. 'Değişim cesaret ister' ilkesi bu sürecin temel taşı olarak öne çıkıyor.

Yazar, askerliğini Aydın'da yaparken dört ayda otuz kitap okur. Gece görevinde Stephen King'in Hayvan Mezarlığı'nı okurken karanlıkta parlayan gözler görür ve korkuyla yere düşer. Yazı hem bu anıyı hem de kitap hakkındaki düşünceleri samimi bir dille aktarıyor.

Yazar, askerliğinin dört aylık sürecinde otuz kitap okudu. Aydın'da görev yapması nedeniyle biraz rahat bir ortamı olduğunu belirtiyor.

Louis Creed, eşi Rachel ve iki çocuğuyla sakin bir hayat kurmak için küçük bir kasabaya taşınır. Orada, büyük çalıların arkasında gizlenen ve karanlık bir geçmişe sahip Hayvan Mezarlığı'nı keşfeder.

Kitabın orijinal adı Pet Sematary. Stephen King'in en derin ve korkutucu romanlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Kitabı yazara Narem adlı biri gönderdi.

Gece görevinde Hayvan Mezarlığı'nı okurken karanlıkta kendisine bakan bir çift yeşil, parlayan göz gördü. Şangır şungur bir sesle birlikte korkuyla yere düştü.

Hayır. Yazar, kitabın yalnızca korku unsurlarıyla değil, insanın en karanlık duygularına hitap eden yapısıyla da akıllarda kalıcı izler bıraktığını söylüyor.

Kitap, kaybedilen sevdikleri geri getirme isteği gibi evrensel ama karanlık duygular üzerine kurulu. Yazar, ilk sayfalarda bile kitabın 'altının dolu' olduğunu hissetti.

Kotlin'de yüksek seviye fonksiyonlar, başka bir fonksiyonu parametre olarak alan veya fonksiyon döndüren fonksiyonlardır. Bu özellik sayesinde tekrar eden kodları tek bir fonksiyona indirgemek mümkün olur. Android geliştirmede özellikle benzer işlemleri tek bir yapıya toplamak için oldukça kullanışlıdır.

Bir fonksiyonu parametre olarak kabul eden ya da başka bir fonksiyon döndüren fonksiyonlara yüksek seviye fonksiyon denir. Kotlin bu özelliği doğal olarak destekler.

Kotlin'de fonksiyonlar Java'nın aksine herhangi bir sınıf içinde olmak zorunda değildir. Fonksiyonlar değişkenlerde ve veri yapılarında tutulabilir; bu da Kotlin'i fonksiyonel programlamaya uygun kılar.

First class fonksiyon, fonksiyonların String veya Integer gibi diğer türlerle aynı seviyede tutulduğu anlamına gelir. Yani fonksiyonları parametre olarak gönderebilir, değişkene atayabilir veya return olarak döndürebilirsiniz.

Fonksiyon parametresi tanımlarken `function: () -> Unit` gibi bir imza kullanılır. Çağırırken lambda bloğu `{ }` içinde ya da `::fonksiyonAdı` şeklinde gönderilebilir.

Farklı ekranlarda (Activity, Fragment) benzer işlemler yapılıyorsa aynı kodu tekrar tekrar yazmak yerine tek bir yüksek seviye fonksiyon yazılabilir. Bu yöntem kod tekrarını azaltır ve büyük projelerde yönetimi kolaylaştırır.

Yazar, izin silme, onaylama ve reddetme işlemleri için ayrı ayrı benzer fonksiyonlar yazmak yerine `showAlertAndOperate` adında tek bir higher-order function yazmış. Hangi işlemin yapılacağını belirleyen fonksiyon ise parametre olarak gönderilmiş.

Lambda, fonksiyona parametre olarak geçilebilen isimsiz bir fonksiyon bloğudur. Higher-order function ise bu lambdaları veya diğer fonksiyonları parametre olarak kabul eden üst düzey fonksiyonun kendisidir; ikisi birlikte kullanılır.

Google IO 2017'de Kotlin, Android için resmi programlama dili ilan edildi. Bu kararın arka planında Oracle ile Google arasındaki Java lisans davası da etkili olmuştur.

Kod tekrarını ortadan kaldırır, okunabilirliği artırır ve ileride yapılacak değişiklikleri kolaylaştırır. Yazar, bu yaklaşımı kullanmadan önce kopyala-yapıştır yöntemiyle büyük projelerde yönetim zorluğu yaşandığını vurguluyor.

Android projeleri arasında ortak kod paylaşmak için JAR veya AAR yerine Git Submodule kullanılabilir. Kütüphane projesinden Launcher activity kaldırılır, AndroidManifest düzenlenir ve proje submodule olarak eklenir. Bu yöntem kodun tek yerden yönetilmesini sağlar, kopyala-yapıştır karmaşasını ortadan kaldırır.

Git Submodule, bir Git deposunun başka bir Git deposuna dahil edilmesini sağlayan bir özelliktir. Android'de birden fazla projede ortak kullanılacak kodları tek bir kütüphane projesinde toplamak ve bu projeyi diğer uygulamalara submodule olarak eklemek için kullanılır.

JAR dosyaları Android SDK sınıflarını (Activity, Fragment, SharedPreferences gibi) barındıramaz. AAR dosyaları ise her kod değişikliğinde yeniden oluşturulup projeye eklenmesi gerektiğinden dinamik geliştirme süreçlerinde zahmetlidir. Git Submodule her iki sorunu da çözer; hem Android SDK sınıflarını barındırır hem de sürekli değişime uygundur.

Android'de bir kütüphane projesi, uygulamayı başlatan (Launcher) activity'ye sahip olamaz. AndroidManifest dosyasındaki intent-filter içindeki LAUNCHER etiketi yorum satırına alınmalı ya da tamamen kaldırılmalıdır; aksi hâlde proje kütüphane olarak çalışmaz.

Birbirinden forklanmış çok sayıda projede aynı kodu tekrarlamak, en küçük bir değişikliği veya hata düzeltmesini tüm projelerde ayrı ayrı uygulamak zorunda bırakır. Bu durum hem zaman kaybına hem de tutarsızlıklara yol açar; Open/Closed Principle ve DRY gibi yazılım prensipleriyle de çelişir.

İyi bir Git Submodule kütüphanesi dinamik ve sürekli değişime açık olmalı, yeni kod eklendiğinde mevcut projeleri bozmamalı ve Open/Closed Principle'a uygun olmalıdır. Ayrıca versiyon kontrol sisteminden (Git) indirildiğinde doğrudan çalışabilir olması gerekir.

Yazıda temel olarak 3 adımdan bahsedilmektedir. Bu adımların ilki AndroidManifest dosyasındaki Launcher activity etiketinin kaldırılmasıdır. Diğer adımlar kütüphane projesini Git deposuna taşımayı ve hedef projeye submodule olarak eklemeyi kapsar.

Evet, Git Submodule Git'in bir özelliği olduğundan hem kütüphane projesi hem de kütüphaneyi kullanan asıl uygulamanın Git deposunda barınması zorunludur. Git olmadan submodule yapısı kurulamaz.

Open/Closed Principle, DRY (Don't Repeat Yourself) ve SOLID prensiplerinin tamamı kütüphane bazlı kod paylaşımını destekler. Bu prensipler kodun tekrar edilmesini sağlıksız bulur ve yeniden kullanılabilirliği (Software Reuse) teşvik eder.

Öz disiplin için güçlü bir hedef tek başına yetmez; hedefe giden yolu da net belirlemek gerekir. Hedefi sürekli görünür kılmak, ödüller koymak ve esnek bir eylem planı oluşturmak sürekliliği sağlar. 'Üşenme, erteleme, vazgeçme' ilkesi bu sürecin özüdür.

Hedef motivasyonu başlatır ama sürekliliği sağlamaz. Yazara göre hedefe nasıl ulaşılacağının yolu da net olmalı; örneğin bir yarışa hazırlanmak için sadece 'koşacağım' demek değil, somut bir antrenman programına sahip olmak gerekiyor.

Hedefe zaman çalan şeylerden (sosyal medya gibi) kısıp o zamanı hedefe ayırmak gerekir. Kendinize alarmlar ve hatırlatmalar kurun; alarm çaldığında ne yapıyorsanız bırakıp o hedefe yönelin.

Hedefinizi ve ona ulaşınca kendinize vereceğiniz ödülleri görünür yerlere asarak motivasyonu canlı tutabilirsiniz. Yazar, kazandığı madalyaları çalışma masasında motivasyon unsuru olarak bulunduruyor.

Yazara göre çok katı çizelgeler, özellikle yetişkinler için disiplinden uzaklaştırıcı bir etki yapabilir. Bunun yerine genel bir gidiş yolu belirlemek, esnek ama tutarlı bir plan oluşturmak daha sağlıklı sonuç verir.

Spor salonuna gidemiyorsanız sadece bir direnç bandıyla evde pek çok hareket yapabilirsiniz. Pandemi döneminde spor salonları kapalıyken birçok sporcu bu yöntemi kullandı.

Size uygun bir saatte, günde sadece 10 dakikayla ve en merak ettiğiniz ince bir kitapla başlayın. Ne olursa olsun atlamayın ve bırakmayın; küçük ama kesintisiz adımlar alışkanlığı inşa eder.

Yazar, Cappadocia Ultra 63K'ya hazırlanırken bir koç tarafından hazırlanan programa sağlık engeli dışında tamamen uydu ve yarışı tamamladı. Önceki yarışlarda program olmadan hazırlanınca ise antrenman kaçırma sorunu yaşandı.

Yazarın annesinden aktardığı öğreti: 'Üşenme, erteleme, vazgeçme.' Bu üç şeyden kaçınmak, öz disiplinin temelini oluşturuyor.

Android geliştirme deneyimiyle Vue.js ve Quasar'a geçen bir geliştirici, tarayıcı cihaz modunun yetersizliğini keşfediyor ve Capacitor ile gerçek Android cihazda test yapmanın yollarını paylaşıyor. Gradle ile Quasar CLI arasındaki build farkları, lifecycle karşılaştırmaları ve Visual Studio Code'a alışma süreci de ele alınıyor.

Tarayıcı cihaz modu gerçek donanım davranışlarını tam yansıtmaz; bu nedenle yazıda 'balon' olarak nitelendiriliyor. Gerçek cihaz testleri, uygulamanın gerçek performansını ve hatalarını ortaya çıkarmak için gerekli.

Önce projeyi Quasar CLI ile dev ortamında inceleyip build alıyorsunuz, ardından Capacitor ile senkronize ediyorsunuz. Android cihazı ADB ile bağlayıp uygulamayı cihaza gönderip çalıştırıyorsunuz.

Evet, Android Studio kullanılarak da cihazda çalıştırılabilir. Bu yöntemde Android Profiler ve konsol çıktılarına da erişim sağlanabiliyor.

Chrome üzerinden cihaz bağlanarak uygulamaya erişilebiliyor. Bu sayede console.log çıktıları, hata mesajları ve gerçek zamanlı hata ayıklama yapılabiliyor.

Android uygulama tabanlı bir yapıya sahipken Vue.js bileşen temelli çalışır. Context kavramı, state/data yönetimi, asenkron işlemler ve bellek yönetimi açısından da önemli farklar bulunuyor.

Gradle, Android projelerinde kullanılan bir build aracıyken Quasar CLI Vue.js projelerinde build sürecini yönetir. Yazıda bu iki araç arasındaki deneyim farkı karşılaştırmalı olarak aktarılıyor.

Android'de emülatör üzerinden test yaparken yaşanan süreçten farklı olarak Vue.js'te HMR sayesinde değişiklikler anında tarayıcıya yansıyor. Bu, geliştirme döngüsünü önemli ölçüde hızlandırıyor.

Yazıda Visual Studio Code'un bazı yönleri 'yadırgama' olarak tanımlanıyor; Android Studio'ya alışkın bir geliştirici için farklı bir alışkanlık süreci gerekiyor. Detaylar yazının ilgili bölümünde paylaşılıyor.

Capacitor, Vue.js ile geliştirilen web uygulamalarını native Android uygulamasına dönüştürmek için kullanılıyor. Quasar ile build alınan proje Capacitor aracılığıyla Android cihaza aktarılabiliyor.

Android'deki lifecycle, state yönetimi ve asenkron işlem deneyimi Vue.js'teki benzer kavramları anlamayı kolaylaştırıyor. Ancak iki platformun yaklaşımları farklı olduğundan adaptasyon süreci gerekiyor.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi öğrencileri, alışveriş merkezlerinde GPS yerine Wi-Fi modemleri kullanarak kapalı alan yönlendirme uygulaması geliştirdi ve dönemin en iyi bitirme projesi seçildi. Beacon cihazlarının maliyeti gibi engelleri modemlerle aşan ekip, FSPL formülüyle kullanıcı konumunu belirledi. Proje, 2015-2016 yıllarında bu alanda çalışan nadir somut uygulamalardan biriydi.

GPS sinyalleri bina duvarlarını geçemediği için alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler gibi kapalı ortamlarda çalışmaz. Bu yüzden farklı yöntemler gerekir.

Beacon cihazları maliyetli olduğu için bu projede Wi-Fi modemleri kullanıldı. Android'in WiFiManager ve ScanResult sınıflarıyla modem bilgileri alındı, ardından FSPL (Serbest Uzay Yolu Kaybı) formülüyle kullanıcının modeme olan mesafesi hesaplandı.

FSPL (Free Space Path Loss) formülü, Wi-Fi sinyal gücünden (dB) metre cinsinden mesafe hesaplamayı sağlar. Formülde mesafe, frekans ve sabit bir değer kullanılır; böylece kullanıcının modeme olan uzaklığı tahmin edilir.

Yapılan testlerde formülün doğruluk payı yaklaşık yüzde 60-70 olarak ölçüldü. Gerçekte 5 metre olan mesafe kimi zaman 2, kimi zaman 10 metre olarak hesaplandı; bu durum ticari kullanım için yetersiz bulundu.

Beacon cihazları 5-6 metrekareye bir adet gerektirir ve birim maliyeti o dönemde yaklaşık 5 dolardı. Üniversite bu maliyeti karşılamadı, alışveriş merkezi yönetimiyle de mali ve teknik nedenlerle anlaşılamadı.

Literatür araştırması, benzer projelerin daha önce yapılıp yapılmadığını, nasıl yapıldığını ve hangi zorluklarla karşılaşıldığını ortaya koyar. Bu aşama olmadan ekip, daha önce çözülmüş problemlere vakit harcayabilir.

O dönemde çalışan hiçbir somut uygulama bulunamadı. Google havalimanları için bir proje üzerinde çalışıyordu ama yalnızca bir reklam animasyonu vardı ve proje daha sonra iptal edildi. Akademik makaleler vardı ancak hepsi teorik düzeydeydi.

Uygulama Android platformu için Java ile yazıldı. Kotlin o dönemde henüz Android'in resmi dili değildi.

Proje, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği (İngilizce) bölümünde yapıldı ve dönemin en iyi bitirme projesi seçildi.

Yarış Radarı sitesi cumartesi kuruldu, çarşamba ChatGPT bir yarış sorusuna cevap verirken bu siteyi kaynak gösterdi. Site; SSR, yapılandırılmış veri, schema markup ve AI botlara açık robots.txt ile yayına girmişti. Hangisinin ne kadar katkı yaptığı tek bir vakadan çıkarılamaz. Yazar bu süreci adım adım ve dürüstçe paylaşıyor.

Klasik SEO, Google'da mavi linkler listesinde üste çıkmayı hedefler. GEO ise ChatGPT, Perplexity, Google AI gibi üretken motorların seni kaynak göstermesini sağlamaktır. GEO'da kullanıcı siteye hiç gelmeyebilir; AI cevabı verir, altına küçük bir kaynak kartı koyar. Kazanç tık değil, marka bilinirliğidir.

SSR (server-side rendering) kullanmak, yani içeriğin JavaScript çalışmadan HTML'de görünmesi kritik. Bunun yanı sıra schema.org işaretlemesi eklemek, robots.txt'te GPTBot ve diğer AI tarayıcılara açıkça izin vermek ve Bing Webmaster Tools'a kayıt olmak gerekiyor. ChatGPT web araması için Bing indeksini kullanıyor.

llms.txt, AI modellerine sitenin içeriği hakkında ipucu vermek için kullanılan bir dosyadır. Ancak yazar bu dosyadan mucize beklenmemesi gerektiğini açıkça belirtiyor. Diğer teknik adımlarla birlikte kullanıldığında destekleyici bir rol oynar.

Cloudflare, varsayılan olarak bazı AI botlarını engelleyebilir. Bunu test etmek için terminalde 'curl -A GPTBot [site adresi]' komutu çalıştırılır. Eğer bot engelleniyorsa ChatGPT sitenizi tarayamaz ve kaynak olarak gösteremez.

Yazara göre robots.txt dosyasında GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot ve OAI-SearchBot'a açıkça izin verilmeli. Bu botlar engellenirse ilgili AI motorları siteyi kaynak olarak kullanamaz.

Alana uygun schema tipi ve FAQPage işaretlemesi eklenmelidir, ancak yalnızca gerçek veriden üretilmeli. Structured data ile görünür içerik birbiriyle eşleşmeli; sayfada olmayan bilgiyi markup'a koymak ceza getirebilir. Buna 'hayalet markup' deniyor ve AI motorları bunu olumsuz değerlendiriyor.

Yarış Radarı örneği bunun mümkün olduğunu gösteriyor; sıfır backlink ve sıfır yaşında domain ile 3 günde ChatGPT kaynağı olundu. Ancak yazar bunun kısmen kimsenin tutmadığı veriyi yapılandırılmış şekilde sunmaktan ve teknik kararlara ilk günden öncelik vermekten kaynaklandığını vurguluyor.

Yazar 'baş sorgu savaşına girme, uzun kuyruğun tek kaynağı ol' diyor. Yani herkesin rekabet ettiği genel konular yerine, kimsenin derli toplu tutmadığı bir veriyi yapılandırılmış biçimde sunmak daha etkili. Her sayfaya kaynak ve son güncelleme tarihi koymak da güvenilirlik sinyali veriyor.

ChatGPT'nin web araması özelliği Bing indeksini kullanıyor. Bu yüzden Google Search Console'a kayıt olmak kadar Bing Webmaster Tools'a kayıt olmak da önemli. Bing'deki AI Performance raporu da sitenizin AI aramalarında ne kadar göründüğünü ölçmenizi sağlıyor.

Yazar iki yöntem öneriyor: Bing Webmaster Tools'daki AI Performance raporunu düzenli kontrol etmek ve zaman zaman ChatGPT'ye gerçek bir kullanıcı gibi soru sormak. İkinci yöntem, sitenizin gerçekte kaynak gösterilip gösterilmediğini doğrudan test etmenizi sağlıyor.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği öğrencisi, bitirme projesiyle dönemin en iyisi seçildi. Yazar; ilgi, kariyer hedefleri, yenilikçilik ve takım çalışması gibi kriterlere göre proje seçiminin önemini paylaşıyor. İyi bir bitirme projesi hem iş görüşmelerinde hem de kariyer gelişiminde uzun vadeli avantaj sağlıyor.

İlgi ve tutku en kritik kriterdir. Uzun saatler emek harcayacağınız için motivasyonunuzu yüksek tutacak bir konu seçmek hem üretkenliğinizi hem de proje kalitesini doğrudan etkiler.

Mümkünse grupla yapılması önerilir. Hem birbirinize itici güç olursunuz hem de iş görüşmelerinde takım çalışmasına uyumlu bir izlenim bırakırsınız.

Projenin mevcut bilgi ve beceri düzeyinizin biraz üstünde olması idealdir. Çok kolay projeler öğrenmeyi engeller, çok zor projeler ise motivasyonu ve tamamlanabilirliği olumsuz etkiler.

Yazar, 400-500 iş görüşmesinde mesleki deneyimlerini anlatmaya hep bitirme projesinden başladığını belirtiyor. Şirket büyüklüğünden bağımsız olarak hiçbir yönetici projeye ilgisiz kalmamış.

Kariyer hedeflerinizle uyumlu bir proje, iş dünyasına adım attığınızda sizi rakiplerinizden öne geçirir. Hedefleriniz yoksa önce bunları belirlemeniz ve proje seçimini buna göre yapmanız önerilir.

Projenin çalışır durumda olması ve makalenin özenle yazılması, kod kalitesinden çok daha önemlidir. Hiç kimse bir öğrenciden ya da junior'dan kusursuz kod beklemez.

Stajda öğrenilen teknolojiler bitirme projesinin temelini oluşturabilir. Yazar, stajda edindiği ASP.Net MVC 5 deneyimini projesinde de kullandığını belirtiyor ve stajı verimli geçirmeyi tavsiye ediyor.

Daha önce denenmemiş veya piyasada az bulunan bir fikir üzerine çalışmak projenizin dikkat çekmesini sağlar. Bu, hem akademik ortamda hem de iş görüşmelerinde projenizi öne çıkarır.

Bitirme projeleri genellikle eylülde seçilip 6-8 ay sürer. Bu süreçte başka derslerin de olduğunu göz önünde bulundurarak projenin belirlenen sürede tamamlanabilir olmasına dikkat edilmeli.

Gerçek dünya sorunlarına çözüm getiren projeler hem motivasyonu artırır hem de projenin görünürlüğünü yükseltir. Bu tür projelerin iş görüşmelerinde de daha fazla ilgi gördüğü belirtiliyor.

ADB (Android Debug Bridge), Android cihazları bilgisayar üzerinden yönetmeye yarayan bir komut satırı aracıdır. Uygulama yükleme, hata ayıklama, dosya aktarımı ve performans izleme gibi işlemler ADB ile yapılır. Yazar bu aracı Peak Games iş görüşmesinden aldığı geri bildirimle keşfetmiş ve kullanımını detaylıca aktarıyor.

ADB, Android cihazı bilgisayara bağlayarak komut satırı üzerinden yönetmenizi sağlar. Uygulama yükleme, hata ayıklama, dosya aktarımı ve cihaz yönetimi gibi işlemleri ADB ile yapabilirsiniz.

ADB'yi kullanmak için önce Android SDK Platform Tools'u bilgisayarınıza yüklemeniz gerekir. Ardından cihazınızda Geliştirici Modunu ve USB Hata Ayıklama seçeneğini açmanız gerekir.

Cihazda Ayarlar menüsünden Geliştirici Seçenekleri'ni etkinleştirmeniz, ardından USB Hata Ayıklama (USB Debugging) seçeneğini açmanız gerekir.

ADB, APK dosyasını doğrudan cihaza yüklemek için kullanılabilir. Bu yöntem özellikle test süreçlerinde uygulamayı mağaza üzerinden geçirmeden cihaza atmak için tercih edilir.

ADB komut satırı üzerinden cihazın CPU kullanımını gerçek zamanlı olarak takip edebilirsiniz. Yazar bu amaçla belirli ADB komutlarını kullandığını aktarıyor.

Evet, ADB komutlarıyla cihazın GPU performansı da izlenebilir. Bu özellikle oyun geliştirme süreçlerinde grafik performansını ölçmek için kullanışlıdır.

ADB, uygulamanın bellek tüketimini (memory usage) komut satırı üzerinden görüntülemenizi sağlar. Bu sayede bellek sızıntıları ve aşırı tüketim erken fark edilebilir.

Evet, ADB komutlarıyla uygulamanın pil tüketimi izlenebilir. Yazar pil performansını da ADB üzerinden takip ettiği komutlar arasında sayıyor.

ADB, uygulamanın ağ kullanımını izlemeye yarayan komutlar sunar. Bu sayede gereksiz veri tüketimi veya yavaş bağlantı sorunları tespit edilebilir.

Systrace, ADB üzerinden çalıştırılan bir profil alma aracıdır. Uygulamanın sistem genelindeki performansını detaylı şekilde analiz etmek için kullanılır.

Yazar, 2019 yılında Peak Games'e yaptığı iş başvurusu sürecinde aldığı geri bildirimle ADB'yi keşfetti. Bu deneyim, ADB'nin Android geliştiriciler için ne kadar kritik bir araç olduğunu ona gösterdi.

Vuex, Vue.js uygulamalarında merkezi durum yönetimi sağlayan bir kütüphanedir. Observer, Singleton, Module, Façade ve Command gibi tasarım kalıplarını bir arada kullanır. Büyük projelerde bileşenler arası veri akışını düzenli ve öngörülebilir kılar.

Vuex, Vue.js uygulamalarında bileşenler arasında veri paylaşımını merkezi bir yapıyla yönetir. Uygulamanın durumunu (state) tek bir yerden kontrol etmeyi sağlar, böylece veri akışı karmaşıklaşmaz.

Birden fazla bileşenin aynı veriyi kullanması gerektiğinde, veriyi bileşenden bileşene taşımak zorlaşır ve hataya açık hale gelir. Durum yönetimi araçları bu veriyi merkezi bir noktada tutarak yönetimi kolaylaştırır.

Vuex; State (uygulama verisi), Getters (veriye erişim), Mutations (veriyi değiştirme) ve Actions (asenkron işlemler) gibi temel kavramlar üzerine kurulmuştur. Bu yapı, veri akışını tek yönlü ve izlenebilir tutar.

Vuex; Observer, Singleton, Module, Façade ve Command tasarım kalıplarını kullanır. Her kalıp farklı bir sorunu çözmek için Vuex mimarisine entegre edilmiştir.

Observer Pattern sayesinde Vuex'teki state değiştiğinde, bu state'i dinleyen tüm bileşenler otomatik olarak haberdar olur ve güncellenir. Yani bileşenler, veriyi sürekli kontrol etmek zorunda kalmadan değişikliklerden anında haberdar olur.

Singleton Pattern, uygulamada yalnızca tek bir Vuex store örneğinin bulunmasını sağlar. Tüm bileşenler aynı merkezi store'a erişir, bu sayede veri tutarsızlığı önlenir.

Büyük projelerde tüm state'i tek bir dosyada tutmak yönetilemez hale gelir. Module Pattern ile store, mantıksal parçalara bölünerek her modül kendi state, mutation ve action'larını yönetir.

Façade Pattern, karmaşık alt sistemleri basit bir arayüz arkasında gizler. Vuex bu kalıpla, bileşenlerin iç karmaşıklıkla uğraşmadan store ile kolayca etkileşime girmesini sağlar.

Command Pattern, işlemleri nesneler olarak tanımlamayı sağlar. Vuex'teki Mutations ve Actions bu kalıba uygun çalışır; her değişiklik açık bir komut olarak tanımlanır ve takip edilebilir.

Yazıda yazar, Native Android geliştirici geçmişine rağmen Vue.js ve Vuex'i aktif bir projede çalışırken sıfırdan öğrendiğini aktarmaktadır. Temel kavramları kavramak için pratik yaparak öğrenmek en etkili yol olarak öne çıkmaktadır.

Bu yazı, mangalarda sıkça karşılaşılan bilim kurgu temalarını kategorilere ayırarak inceliyor. Süper güçler, distopya, uzay yolculuğu, yapay zeka ve sanal gerçeklik gibi konular; One-Punch Man, Attack on Titan, Ghost in the Shell gibi popüler yapıtlar üzerinden ele alınıyor.

Süper güçler, distopik dünyalar, alternatif tarih, uzay yolculuğu, zamanda yolculuk, genetik mühendislik, sanal gerçeklik ve yapay zeka öne çıkan başlıca temalar. Bu kategorilerin her biri farklı manga serileriyle örneklendiriliyor.

One-Punch Man, My Hero Academia ve World Trigger süper güç temasını işleyen başlıca mangalar olarak öne çıkıyor. Bu yapıtlar olağanüstü yetenekleri bilim kurgu mantığıyla harmanlıyor.

Pluto, Attack on Titan ve Battle Royale distopik evrenler sunan mangalar arasında yer alıyor. Bu yapıtlar toplumsal çöküş, baskı ve hayatta kalma temalarını yoğun biçimde işliyor.

Steins;Gate, Orange ve The Girl Who Leapt Through Time bu temayı öne çıkaran yapıtlar. Her biri zamana müdahalenin sonuçlarını farklı duygusal ve bilimsel açılardan ele alıyor.

Evet, Planetes ve Astra Lost in Space uzay temalı önemli mangalar arasında gösteriliyor. Bu yapıtlar uzayda hayatta kalma ve keşif hikayelerini gerçekçi bir bilim kurgu çerçevesinde sunuyor.

Ghost in the Shell ve Chobits bu kategorinin öne çıkan yapıtları. Ghost in the Shell bilinç ve kimlik sorularını, Chobits ise insan-robot ilişkisini merkeze alıyor.

Sword Art Online ve Accel World sanal gerçeklik temasını işleyen popüler mangalar olarak sıralanıyor. Her ikisi de oyun dünyasına gerçekten dahil olan karakterlerin hikayelerini anlatıyor.

Biomega, Attack on Titan ve Tokyo Ghoul bu temayı öne çıkaran yapıtlar arasında yer alıyor. İnsan bedeninin dönüşümü ve biyolojik manipülasyon bu manga serilerinin merkezinde yer alıyor.

Fullmetal Alchemist ve Re:Zero bu kategoride öne çıkıyor. Fullmetal Alchemist simya temelli alternatif bir dünya sunarken, Re:Zero paralel zaman döngüsü mekaniğini kullanıyor.

Bu yazı, 'Bilim Kurgu Manyaklığım' adlı yazı dizisinin ikinci bölümü. Seri, bilim kurgu türünü farklı medya formatları üzerinden inceleyen yazılardan oluşuyor.

Bilgisayar oyunları sadece eğlence değil; sabır, empati, liderlik ve vicdan gibi gerçek hayat becerilerini de geliştirebilir. Dark Souls gibi zorlu oyunlar azim öğretirken, hikâye tabanlı oyunlar empati duygusunu güçlendirir. Doğru oyunlar, oyuncuyu düşünsel ve duygusal olarak olgunlaştırabilir.

Araştırmalar, doğru seçilen oyunların müzakere, karar verme ve strateji gibi liderlik becerilerini geliştirebildiğini ortaya koyuyor. Oyunlar; sabır, empati ve stresle başa çıkma gibi konularda gerçek hayata aktarılabilir deneyimler sunabiliyor. Yani oyun türü ve içeriği önemli.

Dark Souls ve Sekiro gibi Souls-like oyunlar, defalarca ölüp tekrar denemek üzerine kurulu yapılarıyla sabır ve sebat öğretiyor. This War of Mine beklemeyi ve vazgeçmemeyi, The Long Dark hayatta kalma mücadelesiyle dayanmayı, Stardew Valley ise uzun vadeli düşünmeyi öğütlüyor.

Hikâye tabanlı oyunlar, oyuncuyu farklı karakterlerin bakış açısına koyarak onların duygusal yükünü hissettiriyor. Life is Strange, The Last of Us, Undertale gibi yapımlar seçimlerin başkalarını nasıl etkilediğini göstererek empati ve duygusal farkındalık kazandırıyor.

Undertale'de düşmanlarla dövüşmek yerine onlarla konuşup neden saldırgan olduklarını anlayabilirsiniz. Barışçıl yollarla ilerlediğinizde oyun sizi duygusal olarak etkiliyor; dövüşmeyi seçerseniz de sonuçlarına katlanıyorsunuz. Bu yapı, 'Her zaman alternatifim var mıydı?' sorusunu düşündürüyor.

Bu interaktif hikâye oyunu, insan olarak görülmeyen androidlerin bakış açısından olayları deneyimlettiriyor. 'Ben olsam ne yapardım?' sorusunu 'Onlar için ne yapardım?' sorusuna taşıyarak empati sınırlarını genişletiyor ve önyargıları kırmaya yardımcı oluyor.

Oyun, psikozla mücadele eden bir karakterin gözünden anlatılıyor. Oyuncu, gerçeklik ve hayal arasındaki mücadeleye tanıklık ederken zihinsel hastalıklara karşı farkındalık ve empati kazanıyor. Özellikle kulaklıkla oynandığında bu deneyim çok daha yoğun hissediliyor.

Oyun, savaş ortamında çaresiz sivilleri yönetmeyi konu alıyor ve her kararın ağır sonuçları oluyor. Yiyecek bulmak için birisini yağmalarsanız vicdan azabı yaşıyorsunuz; sabredip beklerseniz yardım gelme ihtimali doğuyor. Yazıda da belirtildiği üzere ağır dram içeriyor.

Stardew Valley, ekip biçip meyvesini aylar sonra görme döngüsüyle uzun vadeli düşünmeyi öğütlüyor. Her şeyi aynı anda yapamayacağınızı, bazı işler için doğru zamanı beklemeniz gerektiğini oyun üzerinden içselleştirmenizi sağlıyor.

Evet, işbirliğine dayalı çok oyunculu oyunların takım arkadaşlarının ihtiyaçlarını anlama ve birlikte hareket etme sayesinde empati kurma ve yardım etme eğilimini artırdığı gösterilmiştir. Başkasının bakış açısını anlamak, oyun içinde de hayatın kendisinde de önemli bir beceri.

Doğada tek başınıza hayatta kalmaya çalıştığınız bu oyunda açlık, soğuk, vahşi hayvanlar ve karanlıkla mücadele ediyorsunuz. Küçük şeylere duyulan sevinci ve sabrın hayatta kalma meselesi olduğunu bizzat hissettiren bir yapım.

Yazar, uçak yolculuklarında pencereden evlere bakarak içerideki hayatları hayal ettiğini anlatıyor. Muğla merkezden sahil ilçelerine giderken geçilen Sakar Geçidi'nde ise kendine özgü bir sürüş ritüeli var. Her iki deneyim de günlük hayata farklı bir perspektiften bakmanın güzelliğini yansıtıyor.

Yazar, uçağın kalkış ve iniş anlarında evlerin üstünden geçerken içerideki hayatları hayal ediyor. Bu deneyim kendisinde derin bir minnettarlık duygusu uyandırıyor ve uçak yolculuklarını her seferinde özel kılıyor.

Sakar Geçidi, Muğla merkezi ile sahil ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerinde yer alıyor. Yazar bu geçidi Muğla merkezden sahil ilçelerine giderken kullanıyor.

Yazar, Sakar Geçidi'nde yol alırken kendine özgü bir ritüel yaptığını belirtiyor. Bu ritüelin detayları yazının devamında aktarılıyor ve uçak yolculuklarındaki deneyimle birlikte farklı ve beklenmedik olarak nitelendiriliyor.

Yazar havaalanını; aceleci adımlar, anonsların yankısı ve uçak motorlarının sesleriyle dolu, heyecan verici bir ortam olarak tanımlıyor. Güvenlik noktalarından hızlıca geçmek için cüzdan, saat ve telefonunu önceden çantasına hazırladığını belirtiyor.

Yazar, uçaktan evlere bakmanın her seferinde hayatla ilgili derin bir gerçeği kendisine hatırlattığını söylüyor. Bu deneyimin içinde uyandırdığı minnettarlık duygusu, uçak yolculuklarını her zaman özel kılıyor.

Öz disiplin, güçlü bir hedef ve o hedefe olan inanç üzerine inşa edilir. Yazar, 63 km ultra maraton için 5 aylık yoğun antrenmanı tamamlayabilmesini net bir yarış hedefine ve önceden oluşturduğu düzenli alışkanlıklara bağlıyor. Hedef ortadan kalktığında ya da belirsizleştiğinde motivasyonun da eridiğini fark ediyor.

Yazıya göre öz disiplin sonradan kazanılabilen bir şeydir. Yazar, belirli bir hedef ve program çerçevesinde 5 aylık yoğun antrenmanı başarıyla tamamlamış; bu sürecin kendiliğinden değil, bilinçli bir yapı kurarak gerçekleştiğini vurguluyor.

Yazara göre net ve somut bir hedef belirlemek kritik. Cappadocia Ultra yarışı gibi belirli bir tarihi ve mesafesi olan bir hedef, antrenman programına uymayı kolaylaştırıyor. Hedef belirsizleşince motivasyon da yok oluyor.

Evet, yazar 5 aylık hazırlık döneminden önce de düzenli koşu ve spor alışkanlığı olduğunu belirtiyor. Bu temel alışkanlıkların yoğun antrenman sürecine geçişi kolaylaştırdığını deneyimiyle gösteriyor.

Yazara göre büyük ölçüde etkiler. Covid-19 salgını nedeniyle evlere kapanmak, spor salonlarının kapanması ve belirsizlik ortamı, aynı antrenman tempusunu 2021'de sürdürmeyi çok daha zor hale getirmiş.

Yazar, 2021'de aynı yarışa hazırlanamadığını fark ettiğinde bunun temel nedenlerinden birinin hedefsizlik olduğunu düşünüyor. Net bir hedef olmadığında antrenman programına uymak için içsel bir baskı da oluşmuyor.

Yazara göre evet. Yarışın son metrelerinde hissedilen başarı duygusu ve aylarca çalışmanın karşılığını almanın verdiği mutluluk, o süreci anlamlı kılıyor. Bu his, gelecekteki çaba için de güçlü bir referans noktası oluşturuyor.

Yazar kendi deneyiminden yola çıkarak haftanın her günü farklı aktiviteler içeren yapılandırılmış bir program uygulamış: kuvvet antrenmanı, grup koşusu, interval, hafif spor ve uzun koşu günleri birbirini tamamlıyor. Program çeşitliliği sıkılmayı önlüyor.

Yazı bu soruya doğrudan bir reçete sunmuyor ancak yazar kendi deneyiminden şunu çıkarıyor: motivasyonun düşmesi çoğunlukla hedefin ya da rutinin kaybolmasıyla bağlantılı. Salgın döneminde düzeni tekrar kurmakta zorlandığını ve bunun kısır bir döngü yarattığını aktarıyor.

Yazar Karabük Üniversitesi'ndeki konuşmasında genel 'kendini geliştir' tavsiyesi yerine somut adımlar önermiş: düzenli kitap okumak, GitHub'da proje depolamak, açık kaynak projelere katkı sağlamak ve düzenli spor yapmak.

Yazar, üç aylık blog yazma deneyiminin sonunda 46,54 dolar kazandı. Süreçte anahtar kelime araştırması, düzenli okuma alışkanlığı ve ısrarcı olmak gibi dersler çıkardı. Vazgeçmemek en önemli ilke olarak öne çıkıyor.

Yazar üç aylık blog yazma sürecinin sonunda toplamda 46,54 dolar kazandı. İlk ayda yalnızca 10 dolar gibi düşük bir rakam görünse de yazmaya devam etmeyi tercih etti.

Yazar, düşük kazanç rakamı karşısında pes etmedi. Medium Türkiye Yayını Kurucusu Gökhan Bey'in 'Mezarlıklar Vazgeçen Yazarlarla Doludur' başlıklı yazısından ilham alarak devam etme kararı aldı.

Yazar bunun için kendine üç ödev belirledi: anahtar kelime araştırması yapmak, daha çok blog okumak ve daha çok kitap okumak. Bu üç alışkanlık yazıların kalitesini ve erişimini artırmaya yönelik.

Yazar, daha çok okunmak için anahtar kelime araştırmasını öncelikli ödevlerinden biri olarak belirledi. Doğru kelimeleri hedeflemek, yazıların daha fazla kişiye ulaşmasını sağlıyor.

İlk aylarda kazanç çok düşük olabilir; yazarın ilk ayı yalnızca 10 dolar civarında gelirle kapandı. Ancak süreci öğrenme dönemi olarak değerlendirip devam etmek uzun vadede fark yaratıyor.

Vue.js 3 ve Quasar kullanarak Capacitor aracılığıyla geliştirilen bir uygulama, Xcode ve CocoaPods adımları tamamlandıktan sonra iOS simülatöründe ve gerçek cihazda test edilip App Store'a gönderilebilir. Bu rehberde kurulumdan yayına kadar her adım ve karşılaşılan hatalar anlatılıyor. Capacitor kullandığı için adımlar Angular, React ve Next.js gibi diğer JavaScript framework'leri için de büyük ölçüde geçerli.

Mac'e Xcode, Visual Studio Code ve Git yüklenmelidir. Proje Git üzerinden klonlanır, ardından npm i komutuyla bağımlılıklar kurulur.

npm install -g @capacitor/cli komutuyla global olarak kurulur. Mevcut sürümü npx cap --version ile kontrol edebilir, eski sürümde aynı kurulum komutuyla güncelleyebilirsin.

npx cap add ios komutu çalıştırılarak iOS için gerekli dosyalar oluşturulur ve src-capacitor/ios klasörü projeye eklenir. Zaten eklendiyse tekrar çalıştırmaya gerek yoktur.

Vue.js veya API kaynaklı hatalar tarayıcıda çok daha kolay tespit edilir ve debug edilir. quasar dev komutuyla tarayıcıda çalıştırıp F12 ile konsol kontrol edilmeli; hata yoksa iOS tarafına geçilmelidir.

src-capacitor dizinine girilerek önce npm i, ardından npx cap sync ios komutları çalıştırılır. Bu işlem Capacitor değişikliklerini iOS projesine senkronize eder.

CocoaPods, iOS bağımlılıklarını yönetmek için gereklidir; eksikse Xcode hataları ortaya çıkabilir. src-capacitor/ios dizininde pod install --repo-update komutuyla kurulum tamamlanır.

Simülatörde test için quasar dev -m capacitor -T ios --livereload --external komutu kullanılır. Gerçek cihazda test için npx cap open ios ile Xcode açılır, cihaz seçilir ve Run butonuna basılır.

Xcode, Vue.js kaynak kodlarını doğrudan göremez; kod WebView içinde render edilir. iOS tarafında WKWebView kullanılır ve Quasar'ın derlediği HTML, JS ve CSS dosyaları native projeye kopyalanarak WebView üzerinden açılır.

Hayır. Capacitor framework'ten bağımsız bir native köprü olduğu için Angular, React ve Next.js gibi diğer JavaScript framework'leriyle geliştirilen projelerde de temel hata türleri ve çözümler büyük ölçüde aynıdır.

npm install --force veya npm ci komutları denenebilir. Bu komutlar eksik veya bozuk bağımlılıkları yeniden kurar.

Yazar, eşiyle birlikte 3 Temmuz'da Evgeny Grinko konserine ön yargılı gider ama büyülenerek ayrılır. Konser sırasında yaşanan beklenmedik bir an, Barış Manço'nun müziğini ve Türkiye'deki müzik kültürünü gündeme taşır. Harbiye'deki o gece, unutulmaz bir anıya dönüşür.

Evgeny Grinko, 1984 yılında Rusya'da doğmuş bir müzisyendir. Küçük yaşlardan itibaren müziğe ilgi duymuş ve 'müziğin sessiz dehası' olarak tanınmaktadır.

Konsер, 3 Temmuz tarihinde İstanbul Harbiye'de gerçekleşti. Yazar bu geceye eşiyle birlikte katıldı.

Yazar, konsere gitmeden önce ön yargılı bir tutumla yaklaşmıştı. Ancak gece ilerledikçe bu ön yargı yerini büyülenmeye bıraktı.

Konserde beklenmedik bir anda Barış Manço'nun müziğiyle bağlantı kuruldu. Bu an, geceye farklı ve duygusal bir boyut kattı.

8 yıllık Android ve Kotlin geliştiricisi, ING Türkiye bankacılık uygulaması gibi büyük projelerin ardından native geliştirmeden sıkılarak Quasar Framework'e geçti. Quasar, tek kod tabanıyla hem web hem mobil uygulama geliştirmeye olanak tanıyor. Vue.js tabanlı bu framework, anlaşılır syntax ve hazır bileşenleriyle geliştirme sürecini hem hızlandırıyor hem de eğlenceli kılıyor.

Quasar, Vue.js tabanlı bir cross-platform geliştirme framework'üdür. Aynı kod tabanıyla hem web uygulamaları hem de mobil uygulamalar geliştirmeye olanak tanır. Google Material Design'a benzer hazır bileşenler içerir.

Büyük ölçekli projelerde aynı CRUD işlemlerini tekrar etmek zamanla sıkıcı hale gelebilir. Cross-platform geliştirme, tek kod tabanıyla birden fazla platforma uygulama sunma imkânı vererek yeni bir zorluk ve öğrenme deneyimi sağlar.

Yazara göre ilk başta yabancı hissettirse de hızlıca alışılabiliyor. Vue.js'in anlaşılır syntax'ı ve geniş topluluğu sayesinde sorunlara çabuk çözüm bulmak mümkün. Quasar'ın Material Design benzeri bileşenleri Android geliştiricilerine tanıdık geliyor.

Uygulama; Hilt ile Dependency Injection, StateFlow, Two-way binding içeren MVVM mimarisi, Clean Architecture, tekli activity çoklu fragment yapısı ve Mockito testleri içeren titiz kod inceleme süreciyle geliştirildi. 2023 yılında Google Play Store'da yayımlandı.

Vue.js'in anlaşılır syntax'ı performanstan ödün vermeden kod yazmayı kolaylaştırır. Geniş topluluğu sayesinde karşılaşılan sorunlara hızlıca çözüm bulunabilir. Quasar bu temeli alarak cross-platform bileşen desteğiyle genişletir.

Yazara göre belirli platform özelliklerinde zaman zaman sıkıntılar yaşanabiliyor. Bu durum cross-platform araçların genel bir özelliği olarak değerlendiriliyor; her teknolojinin kendine özgü kısıtları olabileceği kabul ediliyor.

Yazar önce Unity ile bir space shooter oyunu geliştirdi ancak Unity'nin yaşadığı sorunlar nedeniyle vazgeçti. Godot Engine ise henüz değerlendirme aşamasına gelmedi. Sonunda Quasar Framework ile cross-platform web ve mobil geliştirmeye yöneldi.

Yazar, Quasar'ı öğrenmeye başladıktan sonra birkaç hafta içinde film veritabanı API'lerine bağlanan ve film listeleyen işlevsel bir uygulama geliştirebildiğini aktarıyor. Bu, framework'ün öğrenme eğrisinin makul olduğunu gösteriyor.

Native geliştiriciler genellikle platform özelliklerine tam hakimiyet, performans ve dil olgunluğu konusunda cross-platform çözümlere güvenmez. Yazar bu önyargıyı bizzat yaşadığını belirterek Quasar deneyiminin bu görüşünü değiştirdiğini aktarıyor.

Sivas'ın Kazancık köyünde görev yapan bir öğretmen, pur kayalıklarını keşfedip keklik sesleri dinlediği bahar günlerini, zorlu kış koşullarını ve öğrencilere olan bağlılığını anlatıyor. Köylüler öğretmene büyük saygı gösteriyor, birlikte çay sohbetleri yapıyor ve basketbol maçları izliyorlar. Bu anılar, bir babanın oğluna aktardığı sözlü tarih niteliği taşıyor.

Pur kayalıkları, Kazancık köyünün karşısında yer alan bembeyaz, cam gibi parlak taşlardan oluşan bir kayalıktır. Mermer değildir ama kar gibi parlaktır ve hiçbir şeyde kullanılmaz. Öğretmen boş vakitlerinde buraya gidip kayalıkları incelermiş.

Öğretmen, öğrencilerin getirdiği yakacağı kullanmanın onların hakkını yemek olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden köyden kendi parasıyla odun satın almayı tercih etti, ancak bu süreçte bir köpek tarafından ısırıldı.

Kışın yollar kapanıyor, mart başına kadar köye araba giremiyordu. Evin tavanı tahtadan olduğu için soğuk içeri doluyordu. Öğretmen yatağı ısıtarak soğukla başa çıkıyor, uzun geceleri öğrencilerle ilgilenerek değerlendiriyordu.

Köyde keklikler ve tavşanlar vardı; öğretmen avcılığa meraklıydı. Ancak sabah erkenden duyduğu keklik seslerinin ahengini bozmak istemedi ve ne kekliğe ne tavşana silah sıkmadan köydeki tüm görev süresini geçirdi.

Öğretmen, 1980 İhtilali'nin hemen ardından bu köyde görev yapmasına rağmen siyasi tartışmalardan uzak durdu. 'Devletten maaş alıyoruz, haram lokma yemeyelim' diyerek tüm enerjisini çocukları yetiştirmeye adadığını belirtti.

Köylüler öğretmeni en üst köşeye oturtuyor, büyük saygı ve hürmet gösteriyordu. Öğretmen bu ilgiyi şahsına değil, öğretmenlik mesleğine ve ilme duyulan saygı olarak değerlendirdi.

Köyde 25 haneye rağmen Atatürk'ün emriyle kurulmuş ve kaldırılamayan bir jandarma karakolu bulunuyordu. Bir de sağlık evi vardı; ebe ve hemşireler görev yapıyordu ancak kışın ulaşım olmadığı için doktor gelmiyordu.

Öğrencilerin ödevlerine yardım ediyor, köylülerin odasında çay sohbetlerine katılıyor ve üç arkadaşla birlikte Türkiye'nin oynadığı basketbol maçlarını siyah-beyaz televizyondan izliyordu. Köyde kahvehane yoktu.

Yazar, babasını ayda yılda bir konuşturup anılarını kayıt altına alıyor. Bu yazı dizisi, 'insan biriktiren müdür' olarak tanımladığı babasının yöneticilik ve öğretmenlik hikâyelerinden oluşuyor. Üçüncü bölümde okul anıları yerine köy yaşamına dair gözlemler ağır basıyor.

Quasar, web ve mobil için çoklu platform desteği sunan bir UI framework'üyken Android XML yalnızca Android'e özeldir. İki teknoloji geliştirme paradigmaları, bileşen yapıları ve dokümantasyon kalitesi açısından beklenmedik benzerlikler taşır. 7 yıllık Android deneyimine sahip bir geliştirici, bu benzerlikleri fark edince Quasar'a geçişin çok da zorlu olmadığını keşfediyor.

Quasar, web ve mobil platformlar için kullanılan popüler bir UI framework'üdür. Android XML ise yalnızca Android uygulamalarında arayüz oluşturmak için kullanılan XML tabanlı bir yapıdır. En temel fark, Quasar'ın çoklu platform desteği sunmasıdır.

Yazıda her iki teknoloji performans ve optimizasyon açısından karşılaştırılmaktadır. Hangi senaryoda hangisinin daha verimli olduğu kullanım amacına ve hedef platforma göre değişmektedir.

Yazara göre Android XML deneyimi olan bir geliştirici için Quasar öğrenmek beklenenden kolaydır. İki teknoloji arasındaki yapısal ve paradigmatik benzerlikler öğrenme sürecini hızlandırmaktadır.

Quasar ve Android XML, geliştirme paradigmaları, UI bileşenleri, özellikler ve modüler yapılar bakımından birbirine çok benzemektedir. Bu benzerlikler sayesinde Android bilgisi Quasar öğreniminde doğrudan işe yarar.

Yalnızca Android hedefliyorsanız XML tabanlı yaklaşım daha doğrudan bir seçenektir. Birden fazla platformu (web, iOS, Android) hedeflemek istiyorsanız Quasar daha uygun bir tercih olarak öne çıkar.

Yazıda her iki teknolojinin de güçlü dokümantasyon ve topluluk desteğine sahip olduğu belirtilmektedir. Bu benzerlik, her ikisini öğrenmek ve sorun çözmek için elverişli kılmaktadır.

İki teknoloji; geliştirme paradigmaları, UI bileşenleri ve özellikleri, programlama dillerinin yapısı, dokümantasyon kalitesi ve esnek-modüler mimari anlayışı bakımından önemli benzerlikler taşımaktadır.

Quasar, web ve mobil dahil birden fazla platformu destekleyen bir UI framework'üdür. Bu sayede tek bir kod tabanıyla farklı platformlara uygulama geliştirilebilir.

Yazıda her iki teknolojide de bir UI bileşeni oluşturmanın adımları karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Temel adımlar yapısal olarak birbirine benzer şekilde ilerlemektedir.

Kötü bir UI tasarımı kullanıcının uygulamada istediği özelliği bulamamasına, uygulamayı terk etmesine ve hatta kaldırmasına yol açabilir. Store yorumlarında olumsuz geri bildirimler bırakmasına da zemin hazırlar.

Altın oran (1.618), antik çağlardan günümüze kadar estetik tasarımın temel ölçüsüdür. Mobil uygulama geliştiricileri bu oranı spacing, tipografi ve layout gibi UI bileşenlerinde çoğu zaman farkında olmadan kullanır. Onu bilinçli uygulamak, kullanıcıyı yormayan ve göze hoş gelen arayüzler oluşturmanın en pratik yollarından biridir.

Altın oran, matematikteki adı φ (phi) olan yaklaşık 1.618 değerinde bir sabittir. Bir doğruyu öyle bir noktadan böldüğünde bütün doğrunun büyük parçaya oranı, büyük parçanın küçük parçaya oranına eşit olur; bu oran yaklaşık 1.618'e çıkar. Tasarım dünyasında 'golden ratio' olarak da anılır.

Altın oranla ilişkilendirilen en eski yapı Keops Piramidi'dir. Antik Yunan'da Pisagorcular ve Öklid bu oranı geometrik boyutuyla ele aldı. Rönesans döneminde ise Luca Pacioli 'De Divina Proportione' adlı eserinde altın oranı tanıttı; illüstrasyonlarını Leonardo da Vinci çizdi.

Deniz kabukları, ayçiçeklerinin tohum dizilimi, çam kozalakları ve ananasın yapısı Fibonacci dizisi üzerinden altın oranla büyür. Ayçiçeği tohumları birbirine yaklaşık 137.5°'lik 'altın açı' ile yerleşir; bu sayede bitkiler en fazla ışığı alacak şekilde şekillenir.

İnsan yüz oranları, parmak boğumları ve göbek hizasından yere olan mesafenin toplam boya oranı altın orana oldukça yakın kabul edilir. Leonardo da Vinci'nin 'Vitruvius Adamı' çizimi, insan bedenindeki oran arayışının en ikonik örneklerinden biridir.

Modern UI bileşenlerinde kullanılan spacing değerleri, kart yerleşimleri, tipografi oranları ve constraint-based layout yapıları altın oranın ruhunu taşır. Compose veya XML fark etmeksizin bu orana uygun tasarımlar, kullanıcıyı yormayan ve göze hoş gelen arayüzler oluşturur.

Evet, yazılım geliştiriciler bu oranı çoğu zaman farkında olmadan kullanır. Ancak onu bilinçli uygulamaya başladıklarında UI/UX seviyeleri ciddi şekilde değişir. Altın oranı anlamak, sadece 'çalışan' değil aynı zamanda 'güzel görünen' arayüzler yazmayı sağlar.

Evet, fotoğrafçılıkta kullanılan 'üçte bir kuralı' altın oranın daha sade ve pratik bir yorumu olarak kabul edilir. Her iki yaklaşım da görsel kompozisyonun neden 'doğru' hissettirdiğini açıklamaya çalışır.

Altın oran, modern UI kitlerinin ve framework'lerin yapı taşlarından biri hâline gelmiştir. Spacing sistemleri, tipografi hiyerarşisi ve layout oranları bu matematiği yansıtır; ancak bunu açıkça bir kural olarak yazmak yerine doğal bir standart olarak içselleştirirler.

Evet, bazı bilim insanları her güzel görünen şeklin altından altın oran çıkarmaya çalışmanın yanlış olduğunu vurgular. Örneğin Keops Piramidi'ndeki oranın bilinçli bir tercih mi yoksa tesadüf mü olduğu hâlâ tartışılır. Altın oranı bir kural gibi değil, bir rehber gibi görmek daha doğrudur.

Küçük görünen bir Android projesine Dependency Injection eklemeyi erteleyen geliştirici, proje büyüyüp üç farklı backend entegrasyonu gerekince bunun bedelini ödedi. Dagger Hilt'in @Qualifier anotasyonları bu tür çok servisli yapılarda kodu temiz tutar. Teknik kararlar projenin bugünkü değil, yarınki boyutuna göre verilmelidir.

Dependency Injection, aynı nesneyi her yerde yeniden oluşturmak yerine tek bir yerde oluşturup her yerde kullanmayı sağlar. Bu sayede kod temiz, anlaşılır ve yönetilebilir kalır. Android'de bu iş için Dagger ve sonrasında gelen Hilt kullanılır.

Dagger, Android projelerine entegre edilmesi daha zahmetli olan eski bir DI kütüphanesidir. Hilt ise Dagger'ın üzerine inşa edilmiş, Android'e özel kolaylaştırılmış bir versiyonudur. Hilt ile kurulum ve kullanım çok daha az kod gerektirir.

Bu yazıdaki deneyime göre, proje küçük diye DI eklemeyi ertelemek risklidir. Proje büyüdüğünde veya yeni servis entegrasyonları geldiğinde DI olmadan kod yönetimi ciddi ölçüde zorlaşır. Baştan eklemek uzun vadede zaman kazandırır.

Hilt'te @Qualifier anotasyonları oluşturularak her servis için ayrı bir etiket tanımlanır. Örneğin @BaseClient, @ValeClient, @HotelClient gibi qualifier'lar ile hangi OkHttpClient veya Retrofit instance'ının nerede kullanılacağı net biçimde belirtilir. Bu yöntem karmaşık çok servisli yapılarda kodu düzenli tutar.

@Qualifier, aynı türden birden fazla bağımlılık olduğunda Hilt'e hangisinin inject edileceğini söylemek için kullanılır. Örneğin String türünde üç farklı URL varsa, @BaseApiUrl, @ValeApiUrl ve @HotelApiUrl gibi qualifier'lar ile bunlar birbirinden ayırt edilir.

Başlangıçta tek bir Ruby on Rails API servisi vardı. Sonradan vale hizmeti için QR tabanlı bir dış sistem, ardından bir otel için Oracle veritabanına bağlanan Golang ara katman eklendi. Böylece proje üç farklı backend ile çalışır hale geldi.

DI olmadan yazılmış bir projede bağımlılıklar her yere dağılmış olur. Yeni bir servis eklendiğinde mevcut yapıyı bozmadan entegrasyon yapmak giderek güçleşir. Bu projede her yeni müşteri talebi yeni bir konfigürasyon ve uç nokta anlamına geldiğinden uygulama karmaşıklaştı.

@InstallIn(SingletonComponent::class) ifadesi, ilgili modüldeki bağımlılıkların uygulama yaşam döngüsü boyunca tek bir instance olarak tutulacağını belirtir. Bu, ağ istemcileri gibi pahalı nesneler için bellek ve performans açısından verimli bir yaklaşımdır.

DI eklemeyi ertelemek, proje büyüyünce hem Android hem iOS tarafında yeni servisler için ekstra karmaşıklık yarattı. Backend ekibi de Oracle'a doğrudan bağlanamayınca ayrı bir Golang ara katman yazmak zorunda kaldı. Küçük görünen bir karar, ekibin tamamına ek iş yükledi.

Kendi hukuki belge arşivi üzerinde çalışan, yalnızca o belgelere dayanarak cevap veren bir RAG sistemi kuruldu. Sistem, belgede bilgi yoksa 'bilmiyorum' diyor ve her cümlenin kaynağını gösteriyor. Claude Haiku 4.5, Gemma 4 ve DeepSeek-R1 modelleri Türkçe hukuki metinlerde karşılaştırıldı.

RAG (retrieval-augmented generation), bilgiyi modelin içine gömmek yerine dışarıdaki bir arşivde tutar ve soru gelince ilgili parçaları bulup modele verir. Fine-tuning ise bilgiyi ağırlıklara bulanık biçimde gömer ve her cümlenin arkasında denetlenebilir bir kaynak bırakmaz; bu projede aranan tam olarak o kaynak olduğu için tercih edilmedi. RAG'da bilgi denetlenebilir, kaynaklanabilir ve yeni belge eklemek saniyeler sürer.

pypdf ve pdfplumber kütüphaneleri, Türkçe 'İ' harfini düşürüyordu; örneğin 'İçtihat' kelimesi ' çt hat' olarak okunuyordu. Sorunun kaynağı, PDF'in gömülü fontundaki bozuk ToUnicode/CMap eşlemesiydi. Google'ın PDFium motorunu kullanan pypdfium2 kütüphanesiyle bu sorun çözüldü.

Belgeler, gömme modelinin bağlam sınırı nedeniyle parçalara bölünüyor. Sayfa numaraları, URL'ler ve portal kalıntıları regex ile temizleniyor. Metin ham karakterde değil cümle sınırında bölünüyor; hedef yaklaşık 1200 karakter olup parçalar arası 200 karakter örtüşme bırakılıyor.

BAAI/bge-m3 modeli kullanılıyor; bu model metni 1024 boyutlu bir vektöre dönüştürüyor. Tercih sebebi çok dilli olması, Türkçeyi iyi desteklemesi, uzun metinde güçlü performans göstermesi ve CPU/MPS üzerinde API anahtarı gerektirmeden ücretsiz çalışmasıdır.

Bu projede Pinecone, Qdrant veya Chroma gibi vektör veritabanları kullanılmadı. Vektörler tek bir NumPy dizisinde tutuluyor ve kosinüs benzerliğiyle aranıyor. Normalize vektörlerde bu işlem tek bir iç çarpıma indirgiyor; 0.35 altındaki benzerlik skorları eşikle eleniyor.

Sistem modele güvenmek yerine onu kısıtlıyor: sıkı bir sistem talimatıyla yalnızca sağlanan belgeleri kullanması, genel bilgisinden veya tahminden yararlanmaması isteniyor ve temperature 0 olarak ayarlanıyor. Belgede bilgi yoksa 'Bu konuda sağlanan belgelerde bilgi bulamadım' demesi bekleniyor. Talimat vermek, modelin her zaman uyacağının garantisi değildir; buradaki beş soruluk karşılaştırmada üç model de reddetti, bu küçük bir testin gözlemidir.

Evet. Test olarak 'İş sözleşmesi feshinde ihbar süresi kaç gündür?' sorusu soruldu. Arşivdeki Yargıtay kararı belirli süreleri içermiyordu. Modeller İş Kanunu sürelerini ezberlemiş olsa da belgede geçmediği için kullanmadı ve 'bilmiyorum' cevabını verdi.

Arama tüm arşivden en benzer parçaları getirir; bunlar farklı belgelerden olabilir. Model her bilgiyi ilgili belgeyle kaynaklandırır. Örneğin 'kişisel veri' sorusunda tanım bir belgeden, somut örnekler başka bir belgeden geldi.

Üç model kıyaslandı: bulut tabanlı Claude Haiku 4.5, yerel çalışan Gemma 4 (e4b varyantı, ~8B parametre) ve yerel çalışan DeepSeek-R1 8B (Llama tabanlı, damıtılmış model). Yerel modeller Ollama üzerinden çalıştırıldı.

Claude Haiku en tutarlı ve nüanslı sonuçları veriyor ancak API kredisi harcıyor ve belgeler buluta gidiyor. Yerel modeller ücretsiz ve gizlilik açısından güvenli, ancak 16 GB RAM'de ikisi aynı anda belleğe sığmıyor. Motor değişikliği mimariyi bozmadan tek bir ayar satırıyla yapılabiliyor.

Bir öğretmenin Sivas'ın Kazancık köyüne ilk atanma hikayesini anlatan bu yazı, tipide yürüyerek köye ulaşmayı, sobasız odada yumurtayla geçinmeyi ve köpek ısırığı korkusunu aktarıyor. Koşullar ağır olsa da öğretmenliğe duyulan hırs, ölüm korkusunu bile yeniyor.

1981 Ocak ayında Millî Eğitim'den gelen yazıyla Sivas iline atama yapıldı. Kura sonucunda Şarkışla'nın Kazancık köyü çıktı.

Köy dağların başında olup kış boyunca yolu kapalı kalıyordu. Mart ayından önce ne taksi ne minibüs ne de makam cipi köye ulaşabiliyordu.

Makam cipine benzin doldurmayı teklif ederek Kazancık'a ulaştırılması istendi. Kaymakam, yolun açılmasının mümkün olmadığını söyleyerek şubat tatiline kadar 12 günlük izin verilmesini sağladı.

İkindi vakti yola çıkıldı, köye iki kilometre kala tipi nedeniyle araba geçemedi. Osman Abi arabanın başında beklerken eşyaları almak için köye yürüyerek gidildi ve soğuktan ellerin ayakların hissi neredeyse tamamen kayboldu.

Okulda görev yapan Mehmet Özdamarlar adında deneyimli bir öğretmen sobayı yaktı, bir odaya aldı ve öğrencileri toplayarak eşyaları taşıttı.

Önce köylülerin evinde misafir kalındı ancak adetlerin farklı olması nedeniyle müdür odasına geçildi. Yemek konusunda ise sabah rafadan, öğlen haşlanmış, akşam yağda yumurta ile idare edildi.

Getirilen ekmekler soğuk ve kuru havada taş gibi sertleşmişti. Yumuşasın diye yüzü ıslatılan ekmeği ısırırken içi donmuş kaldığından bir diş kırıldı.

Odun bakmaya gidilirken ev sahibinin oğlunun ardından geçerken bir köpek sessizce ısırdı. Köyde doktor ya da hemşire olmadığı için kuduz aşısı yaptırılamadı; köylüler 40 günü geçirilirse yaşanabileceğini söyleyerek yanına yaklaşmaz oldu.

Bir önceki yazıda babanın anılarına yöneticilik yorumları eklenmişti; baba bunun çok hoşuna gitti. Bunun üzerine yorumsuz, sade bir anlatımla babanın anılarını aktaran bir yazı dizisi başlatıldı.

Evet; yazıda üç öğretmenin Zara ve İmranlı'ya giderken yolda donarak hayatını kaybettiğinden söz ediliyor. Bu acı, öğretmenliğe duyulan hırsa rağmen tehlikenin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor.

10 yıllık yazılım deneyimine sahip bir geliştirici, Lovable aracıyla vibe coding deneyimini aktarıyor. Java'dan Kotlin'e geçişte bile 'fazla kolaylaştı' diye düşünen yazar, yapay zekanın yazdığı kodu güvenlik riskleri nedeniyle kullanmayı reddetti. Vibe coding'i hızlı prototip için yararlı bulsa da kodu anlamadan çalıştırmanın tehlikelerine dikkat çekiyor.

Vibe coding, yapay zeka araçları aracılığıyla kod yazmadan uygulama veya tasarım oluşturma yöntemidir. Kullanıcı fikrinin analizini yapar, araç ise bunu görsel ve işlevsel bir ürüne dönüştürür. Hızlı prototip çıkarmak için kullanılır.

Yazara göre hayır, pek güvenli değildir. Yapay zekanın yazdığı kodun içine madencilik ajanları yerleştirilebilir, bankacılık bilgileri çalınabilir ya da habersiniz olmadan kredi çekilebilir. Bu nedenle kodu okumadan ya da başka bir araçla incelemeden çalıştırmamanızı öneriyor.

Yazar, yapay zekanın kodu yazmasını görünce hem savunmacı hem de sorgulayıcı bir his yaşadığını aktarıyor. İçinden 'ben ölmedim henüz' diye düşünürken bir yandan da milyonluk şirketlerle rekabet etmenin anlamsızlığını sorguladığını belirtiyor.

Çünkü araç hızlı sonuç çıkarmak için güvenlikten ödün verebilir. Yazara göre bir yazılımcı sadece kod satırını değil, o kodun niyetini de okumalıdır. Kodu anlamadan güvenmek mümkün değildir.

Yazar buna şüpheyle yaklaşıyor. Bu araçların önce kullanıcıları alıştırıp bağımlı hale getireceğini, ardından fiyatları artırabileceğini ima ediyor. 'Kimse milyon dolar kazandıracak bir projeyi 50 dolara yapmaz' diyor.

Yazar bir arkadaşıyla hobi projesi için analiz dokümanı hazırlayıp Lovable'da görsel tasarım yaptı. Araç kodu da yazdı ancak yazar bu kodu güvenlik kaygısıyla GitHub'a bile aktarmadı ve kodu baştan kendisi geliştirmeye karar verdi.

Yazara göre 2025'te Android geliştirmek için Kotlin tercih edilmeli. Üniversitede Java öğrendiyseniz iyi öğrenin, ancak Android için hemen Kotlin'e geçin diyor. Java'nın arka uçta hâlâ yaygın kullanıldığını ve ölmediğini de ekliyor.

Yazar bu geçişi hem özgürleştirici hem de sorgulayıcı buldu. Kotlin'in noktalı virgülü kaldırması gibi kolaylıklar onu mutlu etse de yazılımın 'fazla kolaylaştığını' ve eski heyecanın kaybolup kaybolmadığını sorgulamaya başladı.

Yazar bu konuda özellikle uyarıyor. İş bilgisayarında çalıştırılan güvenli olmayan bir kodun şirket verilerini, şifreleri ve iş bilgilerini tehlikeye atabileceğini vurguluyor.

Yazar tamamen reddetmek yerine bilinçli kullanımı öneriyor. Kodu en azından başka bir dil modeline göndererek güvenlik taraması yapılmasını, araçlara aşırı bağımlı olunmamasını ve kodu anlamadan çalıştırılmamasını tavsiye ediyor.

Kayseri'nin Develi ilçesinde doğmuş, otuz beş yıl okul müdürlüğü yapmış bir babanın gölgesinde büyümenin hikâyesi anlatılıyor. Yazar, hem toplumda derin iz bırakmış hem de aile içinde ağır bir otorite olan babasıyla kurduğu zorlu ilişkiyi ve bu ilişkinin zamanla nasıl dönüştüğünü paylaşıyor.

Babası 1954'te Kayseri'nin Develi ilçesinde doğmuş, önce öğretmenlik yapmış, ardından okul müdürü olmuştur. Otuz beş yıl boyunca bu görevi sürdürmüş ve Develi'de herkesçe tanınan, saygı duyulan biri haline gelmiştir.

Yazar, babasıyla zorlu ve dönüşen bir ilişki yaşadığını anlatıyor. Bu ilişki, güçlü bir otorite figürünün gölgesinde büyümenin yarattığı karmaşık duyguları içeriyor.

Baba yalnızca bir okul müdürü olarak kalmamış, her hayata dokunup iz bırakmıştır. Develi'deki tüm okulları, müdürleri, öğretmenleri ve eğitim çalışanlarını bilen, onlar tarafından da tanınan ve sevilen biri olarak tarif ediliyor.

Yazı, Kayseri iline bağlı Develi ilçesini arka plan olarak kullanıyor. Babanın hayatının ve kariyerinin büyük bölümü bu ilçede geçmiştir.

Yazı kişisel bir anı ve iç hesaplaşma tarzında kurgulanmış. Ne salt bir övgü ne de sert bir eleştiri; zorlu bir ilişkinin dürüstçe ve duygusal bir dille aktarıldığı bir aile hikâyesi.

Yeni bir blog yazarı ilk ayını tamamlayarak 10 dolar kazandı. Yazma serüveni lise okul gazetesiyle başlayan yazar, kısa sürede aldığı ilgi ve destekle motive oldu. İlk adımların nasıl büyük hayallere dönüşebileceğini samimi bir dille paylaştı.

Yazar, blogdaki ilk ayında 10 dolar kazandı. Bu, yeni başlayan bir blog yazarı için küçük ama motive edici bir başlangıç olarak değerlendirildi.

Yazarın yazma serüveni lise okul gazetesinde yazdığı yazılarla başladı. Kendi ifadesiyle o dönem 'çarpıcı ve fazla özgüvenli' yazılar kaleme aldı.

Yazar, kısa sürede aldığı ilgi ve desteğin kendisini çok heyecanlandırdığını belirtti. Yazıları okuyan, alkış atan ve yorum yapan bir okuyucu kitlesi oluştu.

Yazar, yaratıcı bir yazar olarak büyümeyi ve küçük başlangıç adımlarının nasıl büyük hayallere dönüşebileceğini keşfetmeyi hedefliyor.

Baş ağrısı her zaman ilaç gerektirmez. Kendine telkin ve rahatlama teknikleri, bilimsel çalışmalarla desteklenen doğal yöntemler arasında yer alıyor. İç sesinize kulak vererek bu yöntemleri günlük hayatınıza dahil edebilirsiniz.

Evet, ilaç kullanmadan da baş ağrısını hafifletmek mümkün. Yazıda anlatılan rahatlama ve kendine telkin teknikleri, bilimsel çalışmalarla desteklenen doğal yöntemler arasında gösteriliyor.

Kendine telkin, zihni ve bedeni sakinleştirerek ağrı algısını azaltmaya yardımcı olabilir. Bu teknikler, stresin ve zihinsel baskının baş ağrısına katkısını hafifletmeye odaklanır.

Yazıya göre rahatlama teknikleri, bilimsel çalışmalarla desteklenen ve baş ağrısını azaltmada işe yarayan yöntemler arasında yer alıyor. Düzenli uygulandığında belirgin fayda sağlayabilir.

Yazıda, insanların üzerindeki ağır psikolojik yük ve baskının bedensel belirtilere yol açabileceği vurgulanıyor. Bu çerçevede stres, baş ağrısının önemli bir tetikleyicisi olarak ele alınıyor.

İç sesinize kulak vermek ve kendinizle dürüst olmak temel başlangıç noktası olarak gösteriliyor. Yazıda anlatılan teknikler, günlük hayata entegre edilebilecek pratik yöntemler olarak sunuluyor.

Yazar, 2016'dan 2024'e kadar Android geliştirici olarak çalıştıktan sonra Golang ile backend geliştirmeye geçiş yapmıştır. Bu yazıda bu geçiş sürecinde yaşadıklarını ve öğrendiklerini paylaşmaktadır. Frontend'in backend olmadan işlevsiz olduğunu fark eden yazar, Golang'ı öğrenme deneyimini aktarmaktadır.

Frontend uygulamaları, web servisleri ve API'ler olmadan işlevsiz kalır. Android geliştiriciler bir noktada backend'in nasıl çalıştığını anlamak ya da kendi servislerini yazmak ihtiyacı duyabilir.

Yazıda bu tercih belirtilmekte ancak seçim gerekçelerinin ayrıntıları içeriğin devamında ele alınmaktadır. Golang, backend geliştirme için tercih edilen modern dillerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Yazar, 2016 yılında üniversitede Android tabanlı bir bitirme projesi geliştirdikten sonra 2024 Ocak ayına kadar kariyerine Android geliştirici olarak devam etti.

2016'da Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nde AVM içi navigasyon konulu bir bitirme projesi geliştirdi. Bu proje o dönem üniversitenin en iyi projesi seçildi.

Declarative UI, kullanıcı arayüzünün nasıl oluşturulacağını değil, nasıl görünmesi gerektiğini tanımlayan bir programlama yaklaşımıdır. Geliştirici sadece istenen son durumu belirtir; obje yaratımı ve durum geçişlerini framework üstlenir. React ve Flutter bu yaklaşımın en bilinen örnekleridir.

Declarative UI, kontrol akışını adım adım yazmak yerine yalnızca hesaplama mantığını ve istenen son durumu tanımlayan bir programlama paradigmasıdır. Yazılımcı 'ne' olmasını istediğini söyler, 'nasıl' yapılacağıyla framework ilgilenir.

Imperative UI'da geliştirici her adımı tek tek yazar: butonu oluştur, metni ata, layout'a ekle. Declarative UI'da ise sadece sonuç yapı tanımlanır; framework obje yaratımını ve yönetimini kendisi üstlenir. Bu da kodu çok daha kısa ve okunabilir kılar.

Dört ana özelliği vardır: durum yönetimi (UI, uygulamanın state'ine göre render edilir), kodun sadeliği, bileşen (component) tabanlı yapı ve bellek dostu çalışma biçimi. Modern frameworkler DOM'u yalnızca gerektiğinde ve minimum düzeyde günceller.

En bilinen örnekler React (Facebook tarafından geliştirilmiş JavaScript kütüphanesi), Flutter, SwiftUI ve Jetpack Compose'dur. Bu frameworkler Declarative yaklaşımı benimseyerek geniş geliştirici kitlesine ulaşmıştır.

Imperative programlamaya alışkın geliştiriciler için öğrenme eğrisi biraz daha dik olabilir. Declarative düşünme biçimine geçiş başlangıçta zorlayıcı gelse de uzun vadede daha az ve daha sezgisel kod yazmayı sağlar.

Karmaşık durum bağımlılıkları performans darboğazlarına yol açabilir. Ayrıca renderlama süreci büyük ölçüde soyutlandığından, ince ayar optimizasyonu gerektiren projelerde kontrol sınırlı kalabilir.

Modern Declarative UI frameworkleri, DOM'u yalnızca gerektiğinde ve en minimal biçimde güncelleyecek şekilde tasarlanmıştır. Bu sayede gereksiz render işlemleri önlenir ve uygulama performansı artar.

Uygulamanın kullanıcı arayüzü, uygulamanın o anki durumuna (state) bağlı olarak render edilir. Durum değiştiğinde framework arayüzü otomatik olarak günceller; geliştiricinin bunu manuel olarak yönetmesine gerek kalmaz.

Bilimsel araştırmalar disiplinin başarıyı artırdığını gösterse de Salvador Dalí ve Steve Jobs gibi isimler katı disiplin olmadan da zirveye çıkmıştır. Başarı için disiplin tek yol değil; tutku, vizyon ve esneklik de belirleyici olabilir.

Evet. Stanford Marshmallow Deneyi, Angela Duckworth'un 'Grit' araştırması ve Ericsson'un 10.000 Saat Kuralı çalışması disiplinin uzun vadeli başarıyla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Bu çalışmalara göre en başarılı insanlar en zeki değil, en disiplinli ve azimli olanlardır.

1972'de yapılan bu deneyde 15 dakika bekleyebilen, yani kendini kontrol edebilen çocukların ilerleyen yıllarda daha yüksek akademik başarı ve gelir düzeyine ulaştığı gözlemlendi. Bu, öz kontrolün uzun vadeli başarıyı doğrudan etkilediğini gösteriyor.

Duckworth, West Point öğrencileri, büyük şirket yöneticileri ve ulusal sporcuları inceledi. En başarılıların en zeki değil, en azimli ve disiplinli kişiler olduğunu buldu. Yani başarıyı belirleyen şey yetenek değil, kararlılık ve süreklilik.

Ericsson'un araştırmasına göre uzmanlık, salt zaman geçirmekten değil 'bilinçli pratik' yapmaktan geliyor. En iyi müzisyenler 10.000 saat pratik yapmıştı; ancak bu saatleri odaklı ve disiplinli çalışarak geçirdikleri için üstün seviyeye ulaştılar.

Salvador Dalí ve Steve Jobs gibi isimler klasik disiplin anlayışına uymadan tarihe geçti. Dalí ilhamla spontane üretirken, Jobs katı çalışma saatlerine bağlı kalmadan Apple'ı dünyanın en değerli şirketlerinden biri yaptı. Tutku, vizyon ve esneklik onlar için disiplinin yerini tuttu.

Hayır. Dalí'nin çalışma saatleri belirsizdi; günlerce yoğun çalışır, sonra uzun süre hiçbir şey yapmazdı. Planlı değil, sezgisel ve spontane üretiyordu. Yine de eserleri bugün dünyanın en değerli sanat koleksiyonlarında yer alıyor.

Kısmen. Jobs katı çalışma saatlerine uymaz, kararlarını anlık değiştirir ve zaman zaman haftalarca geri çekilirdi. Ama vizyonu ve esnek düşünce yapısıyla Apple'ı dünyanın en değerli şirketlerinden biri haline getirdi.

Bilimsel araştırmalar, özellikle Duckworth'un Grit çalışması, başarıyı belirleyen asıl faktörün yetenek değil disiplin ve azim olduğunu gösteriyor. Ancak yazıdaki örnekler disiplinsiz bireylerin de tutku ve vizyon sayesinde başarıya ulaşabildiğini ortaya koyuyor.

Yazıya göre hayır. Bilim, disiplinsizliğin doğrudan başarısızlık anlamına gelmediğini söylüyor. Dalí ve Jobs gibi örnekler bunun somut kanıtı. Başarı yolu kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Lebib Yalkın Yayınları'nın Flutter uygulaması Quasar ve Vue.js'e taşınırken push notification entegrasyonu sıfırdan yazıldı. Yazar, ne Vue.js ne Flutter bilen biri olarak bu süreci deneme yanılma yöntemiyle tamamladı. Dokümanlardaki eksikler ve yaşanan başarısızlıklar gerçek bir deneyim olarak aktarılıyor.

Flutter'dan Vue.js'e geçişte push notification kodunu baştan yazmak gerekiyor. Üstelik dokümanlarda eksikler olduğu için doğru yöntemi bulmak zaman alıyor. Yazar bu süreci ne Vue.js ne de Flutter bilerek başlattığını aktarıyor.

Yazıda Quasar ve Vue.js kullanarak cihazın Android ve iOS tanımlayıcı değerine nasıl erişileceği ele alınıyor. Bu, push notification sisteminin temel adımlarından birini oluşturuyor.

Lebib Yalkın Yayınları'nın mevcut mobil uygulaması Flutter ile yazılmıştı ve yenileme kararı alındı. Yeni teknoloji olarak Quasar ve Vue.js seçildi. Bu taşıma sürecinde push notification entegrasyonu ilk görev olarak belirlendi.

Yazar, Vue.js ve Flutter'a daha önce hiç girmeden bu göreve başladığını belirtiyor. Süreçte başarısızlıklar ve vakit kayıpları yaşandığını, ancak dokümanlardaki eksikler fark edilerek ilerleme sağlandığını aktarıyor.

Yazar, saçma sapan vakit kaybettiğini ve çeşitli başarısızlıklar yaşadığını ifade ediyor. Bu hataların temel nedeni olarak dokümanlardaki eksikleri gösteriyor. Yazıda bu süreç detaylıca anlatılıyor.

Bu yazı, 35 yıllık okul müdürü olan bir babanın gerçek anılarını aktarıyor. Müdürün öğretmenlerini ve velileri nasıl sahiplendiği, sorunları nasıl çözdüğü hikâyelerle anlatılıyor. Yazar, babasının anılarını kendi yorumlarıyla harmanlayarak bir seri oluşturmayı planlıyor.

Yazar, ergenliğini atlatıp babasına derin bir saygı duymaya başladığı günlerden beri bu yazıları yazmak istiyordu. Babası hayattayken ve sağlıklıyken bu adımı atmayı anlamlı buldu ve yıllarca ertelediği bu projeye sonunda başladı.

Bir veli, bahçede bir öğretmene kaba davrandığında müdür duruma müdahil oldu. Öğretmenin eşinin kavgaya karışmasını önledi, veliyi odasına alarak sorunu dinledi, ardından öğretmeni de çağırıp sorunu çözüme kavuşturdu. Öğretmenin eşini de ayrıca uyardı.

Çatışma yaşanan velinin çocuğu ameliyat olacaktı ve ailesinin o ilçede kimse yoktu. Müdür 'Burada anneniz de babanız da benim' diyerek hastaneye gitti, evrak işlerinde yardım etti, hediye aldı ve ev telefon numarasını bıraktı. Veli ve eşi bu davranış karşısında ağladı.

Her gün vaktinde gelen iyi bir öğretmen bir gün geç kaldığında müdür hemen arayıp hal hatır sordu. Öğretmen okula geldiğinde onu azarlamak yerine çay ikram etti, dinledi ve geç kalmasının nedenini sabırla öğrendi. Öğretmenin çocuğunun gece acile götürüldüğü ortaya çıktı.

Müdür, öğretmenlerini birer 'kız' gibi sahiplendi; onları korudu, hatalarını yüzlerine vurmak yerine anlayışla yaklaştı. Öğretmenlerin derslerini nasıl işlediğini, öğrencileri nasıl tanıdığını da yakından takip ettiği anlaşılıyor.

Evet, geç kalan öğretmen 'Seni çiftçisin, okulda da dinleniyorsun sanırdık' dedi. Müdür ise her zaman öğrencilerin arasında olduğunu, aileleri ve öğretmenlerin derslerini yakından takip ettiğini açıkladı.

Yazar özel bir başlık veya format koymamaya karar verdi çünkü bu bazen sonraki yazıları zorlamaya dönüşebiliyor. Babasının anıları, hayat dersleriyle ve yazarın kendi yorumlarıyla harmanlanarak sunulacak.

Yazar, babasının anılarının bir gün kitap olacağını düşünüyor ve bunu yazıda açıkça söz olarak veriyor. Öğretmenlere hak ettikleri saygınlığın verildiği bir dönemde bu anıların dizi bile olabileceğini belirtiyor.

Peakup'ta hem Android hem iOS geliştirici olarak çalışan biri, Jetpack Compose ve SwiftUI deneyimlerini karşılaştırıyor. İki framework arasındaki farklar ve benzerlikler, Storyboard sürecindeki zorluklarla birlikte ele alınıyor. Gerçek proje deneyimine dayanan pratik dersler aktarılıyor.

Yazıda bu iki framework'ün farkları karşılaştırmalı olarak ele alınıyor. Her ikisi de modern, deklaratif UI geliştirme yaklaşımı sunsa da platform bağımlılıkları ve API yapıları bakımından ayrışıyorlar.

Her iki framework de deklaratif programlama modeline dayanıyor. Yazıda bu ortak yaklaşımın geliştiriciye nasıl kolaylık sağladığı paylaşılıyor.

Yazıda iOS geliştirme sürecinde Storyboard kullanımının getirdiği zorluklar aktarılıyor. Özellikle SwiftUI'a geçişle birlikte bu zorlukların nasıl aşıldığına dair deneyimler paylaşılıyor.

Yazar, Peakup'ta önce Android geliştirici olarak başlayıp 6 ay içinde 5 uygulama yayımlamış, ardından iOS geliştirme sürecine de dahil olmuş. Bu iki platform arasında geçiş yapmanın getirdiği dersler yazıda aktarılıyor.

Yazı, her iki framework'ü bilen birinin perspektifinden yazılmış. Deklaratif UI mantığına aşina olan bir Android geliştiricisinin SwiftUI'a geçişte bu birikimden faydalanabileceği ima ediliyor.

Yazar, Dune ve Dune Mesihi kitaplarını zaman atlamaları, bilim kurgu ögeleri, karakter gelişimi ve mesajları açısından eleştiriyor. Paul Atreides'in tanrılaştırılmasını yetersiz buluyor, uzay yolculuğunun yeterince işlenmediğini vurguluyor. Frank Herbert'in eserine saygı duyarken kişisel hayal kırıklıklarını da dürüstçe paylaşıyor.

Dune, çöl gezegeni Arrakis'te geçen epik bir bilim kurgu romanıdır. Hikâye, genç Paul Atreides'in babasını kaybettikten sonra Fremenlerle birleşerek 'Muad'Dib' adıyla lider olmasını anlatır. Baharatın kontrolü üzerine dönen güç savaşları ve politik entrikalar eserin merkezindedir.

Yazar, Dune'un bilim kurgu olarak pazarlanmasına karşın içinde çok sayıda fantastik öge barındırdığını düşünüyor. Bene Gesseritlerin genetik manipülasyonları, Alia'nın doğuştan gelen kehanet güçleri ve Paul'ün mesihlik özellikleri bilim kurgudan çok fanteziye yakın. Ornitopterler ve Arrakis ekolojisi gibi birkaç bilim kurgu unsuru bu yoğunluğu dengelemiyor.

Yazar, sık zaman atlamalarının hikâyeye bağlanmayı zorlaştırdığını belirtiyor. Paul'ün eğitiminden hemen sonra Arrakis yönetimini devralması ya da Dune Mesihi'ndeki ani çöküş sahneleri, karakter gelişimini yüzeysel bırakıyor. Bu atlamalar okuyucunun olayları ve karakterleri derinden takip etmesini engelliyor.

Yazar, uzay yolculuğunun evrende merkezi bir rol oynamasına rağmen teknolojik detaylardan neredeyse hiç söz edilmediğini eleştiriyor. Herbert, bu konuyu derinlemesine işlemek yerine politik ve dinî entrikalara odaklanmış. Bu durum, yazara göre bilim kurgu türünün beklentilerini karşılamayan büyük bir eksiklik.

Yazar, Paul'ün hikâye boyunca tanrı seviyesine çıkarılmasına rağmen bunu hak edecek eylemler sergilemediğini düşünüyor. İkinci kitapta Paul çaresizlik ve zayıflık gösteriyor. Başlangıçta vaat edilen kehanet ve liderlik potansiyeli beklentinin çok altında kalıyor.

Yazar, Dune Mesihi'nde Paul'ün ani bir çöküş yaşadığını ve bu geçişin çok hızlı verildiğini belirtiyor. İlk kitaptaki yükseliş hikâyesinin aksine ikinci kitapta karakter hayal kırıklığı yaratıyor. Bu zıtlık yazarın seriye olan bağlılığını olumsuz etkiliyor.

Yazar, Herbert'in eseri 20 yayınevine gönderdiğini ve dönemin kısa-vurucu bilim kurgu anlayışına uymadığı için defalarca reddedildiğini aktarıyor. Herbert kişisel hayatında da büyük zorluklarla mücadele etti ve ilk iki kitap başlangıçta fazla ilgi görmedi. Yazar Herbert'i saygıyla anıyor ve bu serinin bilim kurgu edebiyatına katkısını takdirle değerlendiriyor.

Romanda güç ve iktidar, çevre ile ekoloji, mesih ve kader ile insan potansiyeli temaları işleniyor. Baharatın kontrolü üzerine dönen politik entrikalar güç temasını, Arrakis'in çöl ekosistemi ve Fremenlerin doğayla uyumu ekoloji temasını oluşturuyor. Paul'ün Bene Gesserit eğitimi ise insan evrimine dair soruları gündeme getiriyor.

Baharat, yani 'melanj', yalnızca Arrakis gezegeninde bulunan ve tüm evrenin en değerli maddesi olan bir maddedir. İnsan ömrünü uzatır, bilinci genişletir ve uzay seyahatini mümkün kılar. Bu yüzden baharatın kontrolü, romandaki tüm güç mücadelelerinin merkezinde yer alır.

Fremenler, Arrakis'in yerli çöl halkıdır ve liderleri Stilgar'dır. Yabancılara karşı mesafeli olmalarına rağmen Paul ve Jessica'yı zamanla kabul ederler. Paul, Fremenlerin güvenini kazanarak onların lideri olur ve 'Muad'Dib' adını alır; sonunda onları Harkonnenler ve İmparator'a karşı zafer kazanacak şekilde örgütler.

Sabah daha geç kalkmanın yolu, akşamdan hazırlık yapmaktan geçiyor. Çanta, kıyafet ve yemek akşamdan hazırlanırsa sabah 20-30 dakika daha uyumak mümkün. Rahat bir yatak, doğru yastık ve uyku öncesi rutinler de uyku kalitesini artırıyor.

Akşamdan hazırlık yapmak en etkili yoldur. Çanta, kıyafet ve yemek gibi sabah yapılacak işler önceden halledilirse evden çıkmadan 20-30 dakika önce kalkıp yetişmek mümkün olur.

Çantayı akşamdan hazırlamak sabah 10-15 dakika ek uyku sağlar. Ayrıca aceleyle unutulan önemli eşyaların da önüne geçer.

Yazara göre kahvaltıyı atlayıp sadece kahve içmek hem zaman kazandırır hem de kan değerlerinde olumsuz bir etki yaratmaz. İki öğün beslenmenin enerji kaybına yol açmadığı kişisel deneyimle aktarılıyor.

Kahvaltı vazgeçilmezse malzemeleri ve hazırlık adımlarını akşamdan planlamak gerekir. Sandviç malzemelerini yan yana dolaba koymak veya cezveyi ocağa bırakmak gibi küçük önlemler saniyeler kazandırır.

Sabah ne giyileceğine karar vermek vakit kaybıdır. Kıyafetleri ve ütüyü akşamdan, hatta pazar günü haftalık olarak hazırlamak tüm sabah rutinini hızlandırır.

Kaliteli bir yatak ve doğru seçilmiş bir yastık uyku kalitesini doğrudan etkiler. Özellikle yastık boyun sağlığını koruyarak daha dinlenmiş uyanmayı sağlar.

Diş fırçalamak beyne uyku sinyali verir ve ağız ferahlığı uykuya dalmayı kolaylaştırır. Bunun yanı sıra meditasyon, karanlık bir oda, uyku maskesi veya kulak tıkacı da uyku kalitesini artırır.

Hafta sonu en az bir sabah tamamen uykuya ayrılmalı. Hafta içi biriken uyku borcu o gün ödenmeli ve erken saatlere plan yapılmamalı.

Odanın karanlık olması gerekir. Kalın ve ışık geçirmeyen perdeler ya da uyku maskesi tercih edilebilir. Kulak tıkacı da gürültüyü engelleyerek daha huzurlu bir uyku sağlar.

Yazar, 2017'deki yalnız ve amaçsız döneminde köpeğiyle başlattığı koşuyu zamanla ultra maraton yarışlarına taşımış. Koşunun ona verdiği yorgunluk, ter ve sonrasındaki dinginlik hissi; iletişim kurma cesareti ve topluluk duygusu, koşmayı sürdürmesinin temel nedenleri olmuş. Koşu, onun için sporten öte bir anlam arayışına dönüşmüş.

Yazar koşuya hiçbir teknik bilgi olmadan, köpeğiyle birlikte bahçede kısa turlar atarak başlamış. Pace, hız, koşu formu gibi kavramları sonradan öğrenmiş. Başlangıçta sadece hedef tur sayısını durmadan tamamlamaya odaklanmış.

Yazara göre koşu, yalnızlık ve amaçsızlık hissiyle boğuştuğu dönemde zihinsel bir çıkış kapısı olmuş. Yorgunluk ve terin ardından gelen dinginlik hissi, ona günlük hayatta bulamadığı bir rahatlama sunmuş.

Yazar 2017'de basit bahçe koşularıyla başlayıp zamanla Kapadokya Ultra 63 km, Uludağ Ultra 30 km ve Dağyenice Ultra 35 km gibi zorlu yarışlara katılmış. Yazıda kesin bir süre belirtilmemiş ama bu dönüşümün yıllar içinde gerçekleştiği anlaşılıyor.

Evet. Yazar iş yerinde öğle arasında sohbet ederken koşuyu ortak bir zemin olarak kullandığını aktarıyor. Koşu sayesinde farklı birimlerdeki insanlarla arkadaşlık kurmuş ve hâlâ sürdürdüğü dostluklar edinmiş.

Yazarda alıntılanan Dean Karnazes'in sözüne göre insanlar konforu mutlulukla karıştırıyor. Acı ve zorluk, duyuları en canlı hale getiren şeydir. Koşucular için sancının içindeki o büyü, sporu bırakamamalarının önemli bir nedeni.

Yazara göre koşu doğrudan iletişimi geliştirmez ama özgüven ve sosyal bağ kurma isteğini artırır. Kendisi iletişim sorunlarını fark ettiği dönemde hem iletişim üzerine kaynaklar tararken hem de koşuyu sürdürmüş; iki gelişim paralel ilerlemiş.

Yazar bunu doğrudan açıklamasa da yazının genel atmosferinden, koşunun tüm beklentilerden, bilinmezliklerden ve dış baskılardan sıyrılma anı sunduğu anlaşılıyor. Sadece kendi bedeni ve yol var; gerisi geride kalıyor.

Yazara göre hayır. Yazar pace, hız, koşu formu ve zone gibi kavramlardan tamamen habersiz başlamış. Tek odak noktası hedef tur sayısını durmadan tamamlamak olmuş; teknik bilgi sonradan gelmiş.

Yazar ve eşi Nare, 2021 ve 2022'de Haluk Levent'in Kuruçeşme konserlerine katıldı. İkinci konsere Haluk Levent fotoğrafı baskılı özel tişörtlerle geldiler. Bu yazı o gecelerin anısını ve Haluk Levent'e duyulan sevgiyi aktarıyor.

Yazıda yer alan fotoğraflar yazarın kendisi ve Haluk Levent'in asistanı tarafından çekildi. Görseller doğrudan bu blog yazısında paylaşıldı.

3 Ekim 2021 konseri yağmurlu bir havada geçti; seyirciler ıslanmalarına rağmen alanı terk etmedi. 3 Haziran 2022 konseri ise güzel havada ve protokol bölgesinde yaşandı, sahne sadece 3-4 metre uzaktaydı.

Yazar ve eşi hazır baskılı tişört bulamayınca kaliteli bir Haluk Levent fotoğrafı arayıp tişörtleri kendileri bastırdı. Tasarımı Nare hazırladı ve baskıyı yapan firmayla bizzat iletişime geçti.

Orkestrada elektro gitarda Göktuğ Şenkal, kemanda Elvan Kızılay ve Feray Tekşahin, bateride Mert Alkaya, bas gitarda Burak Kulaksızoğlu, çelloda Aslıhan Parlak ve nefesli çalgılarda Erdi Arslan yer aldı.

Evet, yazar her iki konserde de Haluk Levent'in sahneden inip seyirciler arasında dolaştığını aktarıyor. 2021'de yağmur nedeniyle fotoğraf çekme fırsatı kaçırılmış, 2022'de ise tişörtlerini gösterme planı yapılmıştı.

Yazar, 6 Şubat depremlerinin Haluk Levent'ten bambaşka bir parça kopardığını ve onun hiç eskisi gibi olmayacağını belirtiyor. Deprem öncesinde de sesinin sislenmesi ve yorgunluk işaretleri verdiğini aktarıyor.

Yazar; Haluk Levent'in sislenen sesini, puslanmış boğazını ve 'kırk yıllık rockçıyız, hâlâ pantolon çekiştiriyoruz' sözünü aktararak deprem olmasa da beş ile on yıl içinde müziği bırakabileceğini düşündüğünü yazıyor.

Büyük HTML belgeleri mobil WebView'da main thread'i kilitleyerek uygulamayı donduruyor. Bu sorunu çözmek için belge, DOM'u bozmadan mantıklı düğüm noktalarından parçalara (chunk) bölünüyor ve yalnızca ekranda görünen kısım render ediliyor. Bu yöntem, Virtual Scrolling tekniğinin hiyerarşik HTML yapısına uyarlanmış halidir.

Tarayıcı bir sayfa açıldığında tüm içeriği bellekte tutar. Yüzlerce tablo, iç içe div'ler ve uzun değişiklik geçmişi gibi devasa bir yapıda her kaydırmada tarayıcı tüm ağacı yeniden hesaplamak zorunda kalır. Buna 'layout thrashing' deniyor ve mobil cihazda fiziksel olarak hissedilen bir donukluğa yol açıyor.

Virtual Chunking, ekranda görünen içeriği render edip görünmeyeni DOM dışında tutma tekniğidir. Modern frontend dünyasındaki Virtual Scrolling veya Windowing yönteminin, hiyerarşik HTML yapısına uyarlanmış halidir. Böylece tarayıcının main thread'i tüm belgeyi aynı anda işlemek zorunda kalmaz.

Rastgele veya sabit karakter sayısıyla bölmek, açık kalan table veya div etiketleri gibi kırık HTML yapıları oluşturur ve tarayıcı bu yapıyı işleyemez. İç içe geçmiş yapılar için hatasız bir regex yazmak 11 milyon karakterlik belgede son derece zordur, bu yüzden tarayıcının kendi parse mekanizması kullanılıyor.

DOMParser kullanılarak ham HTML önce tarayıcının kendi motoruna parse ettiriliyor; böylece etiket hataları düzeliyor ve ağaç standardize ediliyor. Ardından üst seviye node'lar gezilerek her p, div, table, h1-h6 için bir sayaç artırılıyor ve 20'ye ulaşınca blok kesiliyor.

Ölçümler sonucunda 1,5 milyon karakterin üzerindeki belgelerin riskli olduğu belirlendi. Sistemdeki bu eşiği geçen 227 belge tespit edildi.

Teknik açıdan basit ve düşük riskli olan tarayıcıya yönlendirme çözümü, müşteri geri bildirimi üzerine reddedildi. Müşteri, belgelerin mobil uygulama dışında açılmasını kabul edilemez buldu ve bu durum satış sürecinde şikâyet konusu oldu.

11 milyon karakteri tek seferde DOM'a basmak, tarayıcının main thread'ini dakikalarca kilitler. TBT bu kilitleme süresini ölçer ve kullanıcı deneyimini doğrudan etkiler. Belgeyi parçalara bölerek her parçayı ayrı ayrı işlemek, ana thread'i serbest bırakır ve uygulama yanıt vermeye devam eder.

Bu platformların temel felsefesi aynı: ekranda görünen içeriği render et, görünmeyeni DOM dışında tut. Donanımhaber içeriği HTML'den kendi yazdiği parser ile JSON'a çevirip mobil uygulamalara gönderiyor. Reddit ise HTML'den JSON'a geçişi 2010'ların başında yaptı.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu gibi büyük yasal belgelerin Vue.js altyapılı Capacitor mobil uygulamasında WebView üzerinden açılmaya çalışılması sırasında ortaya çıktı. Altı yıllık Xiaomi Redmi Note 9S'de ekran kararıp telefon ısınmaya başladı.

Bilim kurgu, gelecek veya alternatif evrenlerde geçen, bilimsel yenilikler ve felsefi sorular içeren bir edebi türdür. Uzay yolculuğu, yapay zekâ, toplumsal yapılar gibi konuları işler. Yazar, H.G. Wells kitaplarıyla başladığı bilim kurgu yolculuğunu 'Değiştirilmiş Karbon' ile yeniden keşfetmiş ve Dune, Vakıf gibi klasiklerle sürdürmüştür.

Bilim kurgu, genellikle gelecekte veya alternatif evrenlerde geçen hikâyeler aracılığıyla bilimsel ve teknolojik yenilikleri keşfeden bir edebi türdür. Sadece bir kaçış değil, geleceğe dair umut ve korkuları yansıtan bir aynadır. Bazen geçmişi de kurgulayabilir.

Bilim kurgu; ileri teknoloji ve bilimsel keşifler, toplumsal ve felsefi sorular, alternatif gerçeklikler ile güçlü karakter gelişimi gibi unsurları barındırır. Uzay yolculuğu, yapay zekâ ve genetik mühendislik bu türün sıkça işlediği konular arasındadır.

Yazara göre başlangıç için H.G. Wells'in 'Dünyalar Savaşı' ve 'Zaman Makinesi' eserleri iyi bir giriş noktasıdır. Bunların yanı sıra Richard K. Morgan'ın 'Değiştirilmiş Karbon'u ve Hugh Howey'in 'Silo' üçlemesi de önerilen eserler arasındadır.

Wells'in kitaplarıyla birlikte bilim kurgu türü pozitif bilimlere daha çok yaklaşmaya başladı. Büyü, sihir ve doğaüstü olayların yerini insan veya uzaylı yapımı makineler aldı. Bu dönüşüm, türün modern anlamda şekillenmesinde belirleyici oldu.

Hayır. 'Dünyalar Savaşı' aslında İngiliz sömürge yönetiminin bir hicvi olarak değerlendirilebilir. 'Zaman Makinesi' ise Victoria Dönemi'ndeki sosyal sınıf farklılıklarını hicveder. Bu katmanlar, eserleri salt maceradan öteye taşır.

Hayır. Bilim kurgu aynı zamanda insan doğası, toplumsal yapılar ve felsefi sorular üzerine yoğunlaşır. Asimov'un 'Vakıf' serisi sosyo-politik yapıların evrimini, Philip K. Dick'in eserleri ise gerçeklik algısı ve insanlık kavramını sorgular.

Yazıda Richard K. Morgan'ın 'Değiştirilmiş Karbon' eseri siberpunk klasiği olarak tanımlanmaktadır. Yazar bu kitabı askerde okumuş ve bilim kurguya olan ilgisini yeniden ateşlemiştir. Serinin ikinci kitabı 'Dirilen Öfke' da okunmuştur.

Yazar, bilgisayar mühendisliği eğitiminin getirdiği sorgulayıcı yapı nedeniyle eserleri beğenemeyeceğinden korkarak bir dönem bilim kurgudan uzak durduğunu belirtir. Ancak bu kaygının gereksiz olduğunu ve okudukça bunun bir aptallık olduğunu fark ettiğini söyler.

Yazar 'Dune'u bilim kurgunun 'taş gibi' bir eseri olarak nitelendirmekte ve serinin iki kitabını arka arkaya okuduğunu belirtmektedir. Paul Atreides'in kişisel evrimi, hem karakter gelişimi hem de hikâye derinliği açısından dikkat çekici bulunmaktadır.

Yazar, 'Bilim Kurgu Manyaklığım' dizisinde sevdiği eserleri bilim kurgu türüne uygunlukları açısından değerlendirmeyi planlamaktadır. İlk inceleme Frank Herbert'in 'Dune' eseri üzerine olacak; Vakıf serisi ve Philip K. Dick eserleri de ilerleyen yazılarda ele alınacaktır.