Öz Disiplin 2
Salomon Cappadocia Ultra-Trail tarafından fotoğraf
Merhaba. Bir önceki öz disiplin yazısı ile bunun arasında 2 sene var. Orada da bahsettiğim gibi, evlendim, eşimle çok da mutluyuz. Borçlar ödendi, (sayılır, yenileri eklenmeden olmaz tabii.) korona bitti veee ben 2023 başlarında, “Yarışlara gitsem mi?” diye kaşınmaya başladııımm. E yarışa gitmek için biliyorsunuz ki neler lazım:
Düzenli antrenman.
İrade.
Öz disiplin.
Öncelikle, güzel koşu ekibim Runarchy’nin “kutsal” salı, sonra da ekipten bazı arkadaşlarla pazar sabahı koşularına başladım. İlk hedef, Bursa’da düzenlenen Dağyenice Ultra yarışıydı, Yarış tarihine bayağı zaman vardı. “Bu düzenle hazırlanırım,” diye düşündüm, fena da gitmedi ama arada çok antrenman kaçırdım. Dağyenice Ultra 30 km’yi, 5 saate yakın bir sürede tamamladım. Ardından Uludağ Ultra, bacağıma 3 kere giren kramp yüzünden 6 saatte bitti; bu da iyi hazırlanmadığımın göstergesiydi :)
Yazar tarafından görsel
Hazırlanma aşamamda, önceki yazımda da bahsettiğim faktörlerin hepsine sahiptim: hedef, arkadaş ekibi, rekâbet, motivasyon… Ama yine de öz disiplini tam olarak sağlayamamış; bu kadar sevdiğim, istediğim hâlde antrenman kaçırmıştım. Peki neden olmamıştı? Önceki yazıyı da okuyup varsa benim görmediğimi düşündüğünüz sebepleri benimle paylaşmaktan lütfen çekinmeyin, üzerinde tartışalım.
Suçu hemen hedeflere attım; “Küçük kaldınız,” dedim. “Bilinçaltım ciddiye alamadı,” dedim. Bunu dediğim iki yarış da 30 km üstünde ha, boru değil. Hem çamurlu hem fena yokuşlu. Yine de iç seslerimi ikna edemedim ve Cappadocia Ultra’ya, 63K’ya göz diktim. Aylardan ağustos, yarışa 3 ay kalmış. Olur mu olmaz mı diye düşünürken fark ettim ki bana sağlam bir antrenman programı lazım. Ben sabahın köründe kalkıp koşmaya veya salonun kepengini hocalarla açmaya yine hazırdım ama nasıl koşmam lazım ki 3 ayda 63 km’ye hazırlanayım?
Birden fark ettim ki öz disiplin için hedefin ne olduğu tek başına yeterli değil, hedefe gidiş yolu da çok önemli. Burada Survivor 2023 ikincisi Özgür Tetik aklıma geldi. Kendisi, onlarca Ultratrail yarışında koşmuş, bir o kadar öğrencisini de bu yarışlarda koşturmuştur. Hem koşu hem antrenörlük tecrübesiyle ekranlara çıkmasından çok önceden beri koşu dünyasından tanıyordum. Hemen kendisiyle iletişime geçtim, sağ olsun birkaç gün içinde bana bomba gibi bir antrenman programı hazırladı.
Yazar tarafından fotoğraf
Antrenman programıma, böbrek taşımın kırıldığı 3 hafta haricinde tamamen uydum. Eksiği yoktu, fazlası vardı. Günler günleri, antrenmanlar antrenmanları kovaladı. Yarış günü geldi çattı. Yarış esnasında biraz eski bir ayakkabı kullandım ve bileğime vurdu. Göreme’ye kadar (36 km) çok da güzel ilerledim ancak sonra başlayan bilek ağrısı sadece yürümeme izin verdi. Yine de Kapadokya’da bir kez daha finish çizgisini görmüş, yarışı 10 saatte bitirmiştim; mutluydum ancak yarış muhabbetini burada bırakıyorum çünkü bu yazının konusu yarış değil.
Haftalarca, hatta aylarca aksatmadan devam edebileceğimiz bir öz disiplini nasıl sağlarız?
1. Hedefe Odaklanmak
Hedefinizi kafanızdan asla çıkarmayıp daima önceliklendirmekten bahsediyorum. “Zaman yok,” diyorsanız zamanınızı (ç)alan başka şeylerden kısıp hedefe zaman ayırın. Mesela sosyal medya. Hedefinize, hayatınız ona bağlıymış gibi düşünerek sımsıkı tutunun. Sizi ondan uzaklaştıracak her şeye ve herkese “Hayır,” diyebilin. Ona güdümlü bir füze gibi kilitlenin. Bir köşede sessizce durup arada vicdanınıza bir kedinin ip yumağına attığı pati kadar hafif dokunacak hedefin varlığıyla yokluğu birdir.
Photo by Alexas_Fotos on Unsplash
2. Ödüller Belirlemek
Hedefinizi ve hedefinize vardığınızda elde edeceğiniz veya kendinize vereceğiniz ödülleri renkli kalemlerle güzel kağıtlara yazıp sürekli göreceğiniz yerlere asın. Bunlar, size sürekli hedefinizi hatırlatarak motivasyon sağlayacaktır. Ben şahsen 63 km’lik yarışlardan kazandığım madalyalarımı çalışma masamda, motivasyon ögesi olarak tutuyorum.
3. Gidiş Yolunuzu Aşağı Yukarı Belirleyin
Lisede (Yani ben en son lisede yaptığım için öyle dedim.) saat saat “Şu saatte şu kadar soru çözeceğim, bu saatte 15 dk dinleneceğim,” diye planlayarak hazırladığımız çalışma programından bahsetmiyorum. Böyle çizelgeler hazırlamak öğrenciler için iyi olabilirse de bizleri disiplinden uzaklaştırıp tam tersi bir etki de yapabilir. “Öz disiplini nasıl sağlarım?” sorusunun cevabını düşünürken -hedefin tek başına yeterli olmayacağını fark ederek- gerekliliğini hissettiğim ögelerden bir tanesi de gidiş yoluydu. Mesela benim örneğimde bu gidiş yolu, bir antrenman programının gerekiyor oluşuydu.
Sonuç
Spor mu yapmak istiyorsunuz? Salona sabah işten önce veya öğle arası gidebilirsiniz. Sadece bir direnç bandı ile bile evde yapabileceğiniz pek çok hareket var. Salgın esnasında spor salonları kapalıyken formunu kaybetmek istemeyen tüm sporcular, direnç bantları kullandı. Hiç kitap okumuyor ama okumak mı istiyorsunuz? Buna size uygun bir saatte, günde sadece 10 dakikayla ve en sevdiğiniz, en merak ettiğiniz ince bir kitap ile başlayın ama ne olursa olsun atlamayın, bırakmayın. Kendinize alarmlar, hatırlatmalar kurun ve alarm çaldığında her ne yapıyorsanız o an bırakıp hedefinize koşun.
Bu yazıyı da önceki gibi annemden edindiğim çok kıymetli öğreti ile sonlandıracağım:
Üşenme,
Erteleme,
Vazgeçme.
Sıkça Sorulan Sorular
▸Hedef belirlemek öz disiplin için neden yeterli değil?
Yazara göre hedef tek başına yeterli değil çünkü hedefe nasıl ulaşılacağı belli değilse motivasyon kaybolabiliyor. Yazar, 30 km'lik yarışlara rağmen antrenman kaçırdığını fark edince bir antrenman programına ihtiyaç duyduğunu anladı. Gidiş yolunu netleştirmek, disiplini somutlaştırıyor.
▸Öz disiplini sürdürmek için pratik olarak ne yapılabilir?
Hedefe odaklanmak, onu hayatın önceliği hâline getirmek ve dikkat dağıtan şeylere 'hayır' demek gerekiyor. Bunun yanında ödülleri görünür yerlere yazmak ve kendinize hatırlatmalar kurmak süreci kolaylaştırıyor. Alarm çaldığında ne yapıyor olursanız olun durdurup hedefinize yönelmek önemli.
▸Saat saat çizelge hazırlamak öz disiplin için işe yarıyor mu?
Yazara göre bu tür katı çizelgeler özellikle yetişkinler için ters etki yapabilir ve disiplinden uzaklaştırabilir. Bunun yerine genel bir gidiş yolu belirlemek, yani ne zaman ve nasıl ilerleneceğini kabaca planlamak daha sürdürülebilir. Esneklik içeren bir yapı, programı bırakmamayı kolaylaştırıyor.
