Öz Disiplin 2
Salomon Cappadocia Ultra-Trail tarafından fotoğraf
Merhaba. Bir önceki öz disiplin yazısı ile bunun arasında 2 sene var. Orada da bahsettiğim gibi, evlendim, eşimle çok da mutluyuz. Borçlar ödendi, (sayılır, yenileri eklenmeden olmaz tabii.) korona bitti veee ben 2023 başlarında, “Yarışlara gitsem mi?” diye kaşınmaya başladııımm. E yarışa gitmek için biliyorsunuz ki neler lazım:
Düzenli antrenman.
İrade.
Öz disiplin.
Öncelikle, güzel koşu ekibim Runarchy’nin “kutsal” salı, sonra da ekipten bazı arkadaşlarla pazar sabahı koşularına başladım. İlk hedef, Bursa’da düzenlenen Dağyenice Ultra yarışıydı, Yarış tarihine bayağı zaman vardı. “Bu düzenle hazırlanırım,” diye düşündüm, fena da gitmedi ama arada çok antrenman kaçırdım. Dağyenice Ultra 30 km’yi, 5 saate yakın bir sürede tamamladım. Ardından Uludağ Ultra, bacağıma 3 kere giren kramp yüzünden 6 saatte bitti; bu da iyi hazırlanmadığımın göstergesiydi :)
Yazar tarafından görsel
Hazırlanma aşamamda, önceki yazımda da bahsettiğim faktörlerin hepsine sahiptim: hedef, arkadaş ekibi, rekâbet, motivasyon… Ama yine de öz disiplini tam olarak sağlayamamış; bu kadar sevdiğim, istediğim hâlde antrenman kaçırmıştım. Peki neden olmamıştı? Önceki yazıyı da okuyup varsa benim görmediğimi düşündüğünüz sebepleri benimle paylaşmaktan lütfen çekinmeyin, üzerinde tartışalım.
Suçu hemen hedeflere attım; “Küçük kaldınız,” dedim. “Bilinçaltım ciddiye alamadı,” dedim. Bunu dediğim iki yarış da 30 km üstünde ha, boru değil. Hem çamurlu hem fena yokuşlu. Yine de iç seslerimi ikna edemedim ve Cappadocia Ultra’ya, 63K’ya göz diktim. Aylardan ağustos, yarışa 3 ay kalmış. Olur mu olmaz mı diye düşünürken fark ettim ki bana sağlam bir antrenman programı lazım. Ben sabahın köründe kalkıp koşmaya veya salonun kepengini hocalarla açmaya yine hazırdım ama nasıl koşmam lazım ki 3 ayda 63 km’ye hazırlanayım?
Birden fark ettim ki öz disiplin için hedefin ne olduğu tek başına yeterli değil, hedefe gidiş yolu da çok önemli. Burada Survivor 2023 ikincisi Özgür Tetik aklıma geldi. Kendisi, onlarca Ultratrail yarışında koşmuş, bir o kadar öğrencisini de bu yarışlarda koşturmuştur. Hem koşu hem antrenörlük tecrübesiyle ekranlara çıkmasından çok önceden beri koşu dünyasından tanıyordum. Hemen kendisiyle iletişime geçtim, sağ olsun birkaç gün içinde bana bomba gibi bir antrenman programı hazırladı.
Yazar tarafından fotoğraf
Antrenman programıma, böbrek taşımın kırıldığı 3 hafta haricinde tamamen uydum. Eksiği yoktu, fazlası vardı. Günler günleri, antrenmanlar antrenmanları kovaladı. Yarış günü geldi çattı. Yarış esnasında biraz eski bir ayakkabı kullandım ve bileğime vurdu. Göreme’ye kadar (36 km) çok da güzel ilerledim ancak sonra başlayan bilek ağrısı sadece yürümeme izin verdi. Yine de Kapadokya’da bir kez daha finish çizgisini görmüş, yarışı 10 saatte bitirmiştim; mutluydum ancak yarış muhabbetini burada bırakıyorum çünkü bu yazının konusu yarış değil.
Haftalarca, hatta aylarca aksatmadan devam edebileceğimiz bir öz disiplini nasıl sağlarız?
1. Hedefe Odaklanmak
Hedefinizi kafanızdan asla çıkarmayıp daima önceliklendirmekten bahsediyorum. “Zaman yok,” diyorsanız zamanınızı (ç)alan başka şeylerden kısıp hedefe zaman ayırın. Mesela sosyal medya. Hedefinize, hayatınız ona bağlıymış gibi düşünerek sımsıkı tutunun. Sizi ondan uzaklaştıracak her şeye ve herkese “Hayır,” diyebilin. Ona güdümlü bir füze gibi kilitlenin. Bir köşede sessizce durup arada vicdanınıza bir kedinin ip yumağına attığı pati kadar hafif dokunacak hedefin varlığıyla yokluğu birdir.
Photo by Alexas_Fotos on Unsplash
2. Ödüller Belirlemek
Hedefinizi ve hedefinize vardığınızda elde edeceğiniz veya kendinize vereceğiniz ödülleri renkli kalemlerle güzel kağıtlara yazıp sürekli göreceğiniz yerlere asın. Bunlar, size sürekli hedefinizi hatırlatarak motivasyon sağlayacaktır. Ben şahsen 63 km’lik yarışlardan kazandığım madalyalarımı çalışma masamda, motivasyon ögesi olarak tutuyorum.
3. Gidiş Yolunuzu Aşağı Yukarı Belirleyin
Lisede (Yani ben en son lisede yaptığım için öyle dedim.) saat saat “Şu saatte şu kadar soru çözeceğim, bu saatte 15 dk dinleneceğim,” diye planlayarak hazırladığımız çalışma programından bahsetmiyorum. Böyle çizelgeler hazırlamak öğrenciler için iyi olabilirse de bizleri disiplinden uzaklaştırıp tam tersi bir etki de yapabilir. “Öz disiplini nasıl sağlarım?” sorusunun cevabını düşünürken -hedefin tek başına yeterli olmayacağını fark ederek- gerekliliğini hissettiğim ögelerden bir tanesi de gidiş yoluydu. Mesela benim örneğimde bu gidiş yolu, bir antrenman programının gerekiyor oluşuydu.
Sonuç
Spor mu yapmak istiyorsunuz? Salona sabah işten önce veya öğle arası gidebilirsiniz. Sadece bir direnç bandı ile bile evde yapabileceğiniz pek çok hareket var. Salgın esnasında spor salonları kapalıyken formunu kaybetmek istemeyen tüm sporcular, direnç bantları kullandı. Hiç kitap okumuyor ama okumak mı istiyorsunuz? Buna size uygun bir saatte, günde sadece 10 dakikayla ve en sevdiğiniz, en merak ettiğiniz ince bir kitap ile başlayın ama ne olursa olsun atlamayın, bırakmayın. Kendinize alarmlar, hatırlatmalar kurun ve alarm çaldığında her ne yapıyorsanız o an bırakıp hedefinize koşun.
Bu yazıyı da önceki gibi annemden edindiğim çok kıymetli öğreti ile sonlandıracağım:
Üşenme,
Erteleme,
Vazgeçme.
Sıkça Sorulan Sorular
▸Hedef belirlemek öz disiplin için neden yeterli değil?
Hedef motivasyonu başlatır ama sürekliliği sağlamaz. Yazara göre hedefe nasıl ulaşılacağının yolu da net olmalı; örneğin bir yarışa hazırlanmak için sadece 'koşacağım' demek değil, somut bir antrenman programına sahip olmak gerekiyor.
▸Öz disiplini sürdürmek için günlük hayatta ne yapılabilir?
Hedefe zaman çalan şeylerden (sosyal medya gibi) kısıp o zamanı hedefe ayırmak gerekir. Kendinize alarmlar ve hatırlatmalar kurun; alarm çaldığında ne yapıyorsanız bırakıp o hedefe yönelin.
▸Ödüller öz disipline nasıl katkı sağlar?
Hedefinizi ve ona ulaşınca kendinize vereceğiniz ödülleri görünür yerlere asarak motivasyonu canlı tutabilirsiniz. Yazar, kazandığı madalyaları çalışma masasında motivasyon unsuru olarak bulunduruyor.
▸Saat saat hazırlanan çalışma programları işe yarar mı?
Yazara göre çok katı çizelgeler, özellikle yetişkinler için disiplinden uzaklaştırıcı bir etki yapabilir. Bunun yerine genel bir gidiş yolu belirlemek, esnek ama tutarlı bir plan oluşturmak daha sağlıklı sonuç verir.
▸Spora başlamak isteyenler için en düşük eşikli yol nedir?
Spor salonuna gidemiyorsanız sadece bir direnç bandıyla evde pek çok hareket yapabilirsiniz. Pandemi döneminde spor salonları kapalıyken birçok sporcu bu yöntemi kullandı.
▸Kitap okuma alışkanlığı nasıl edinilir?
Size uygun bir saatte, günde sadece 10 dakikayla ve en merak ettiğiniz ince bir kitapla başlayın. Ne olursa olsun atlamayın ve bırakmayın; küçük ama kesintisiz adımlar alışkanlığı inşa eder.
▸Antrenman programına uymak neden bu kadar önemli?
Yazar, Cappadocia Ultra 63K'ya hazırlanırken bir koç tarafından hazırlanan programa sağlık engeli dışında tamamen uydu ve yarışı tamamladı. Önceki yarışlarda program olmadan hazırlanınca ise antrenman kaçırma sorunu yaşandı.
▸Öz disiplin için en öz öğüt nedir?
Yazarın annesinden aktardığı öğreti: 'Üşenme, erteleme, vazgeçme.' Bu üç şeyden kaçınmak, öz disiplinin temelini oluşturuyor.
